• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 16 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Powstanie Styczniowe w Puszczy Nalibockiej

12 sty 2013

W rodzinie Chilickich z Naliboków pow. Stołpce woj. Nowogródek opowiadano, że w Puszczy Nalibockiej kozacy rozbili powstańczą partię. Wielu powstańców zabili, niektórych wzięli do niewoli. Matka jednego z powstańców przyjechała do Nalibok i czekała na decyzję cara o ułaskawienie syna. Okazało się, że decyzja o ułaskawieniu była spóźniona, wyrok śmierci wykonano.(1)

W dniu 7 kwietnia 1863 r. , w okolicy Jeziora Kromań w Puszczy Nalibockiej połączyły się dwie powstańcze partie, sztabs – kapitana Szalewicza i księdza Łaszkiewicza. Sztabs – kapitan Szalewicz był oficerem carskiej armii i ukończył kurs Sztabu Generalnego. Pod jego dowództwem byli m.in. studenci Uniwersytetu Kijowskiego Julian Dalkiewicz, Klukowscy, ziemianin Józef Obuchowicz i mierniczy Edward Gernon. Do Puszczy Nalibockiej przybyli z okolic Połoczanki, Niemen przekroczyli w Jeremiczach. Partia liczyła 46 ludzi.

Druga partia księdza Łaszkiewicza i Adama Pusłowskiego przybyła z Nowogródka i liczyła 60 ludzi.

Połączone powstańcze partie otoczyła i zaatakowała w okolicy jeziora Kromań rota kozaków pod dowództwem mjr. Śleszyńskiego. Walka powstańców z kozakami trwała ponad dwie godziny, poległo 60 powstańców z księdzem Łaszkiewiczem. Do niewoli wzięto 5, z sztabs – kapitanem Szalewiczem i Adamem Pusłowskim.(2)

Adama Pusłowskiego rozstrzelano w Nowogródku. (3)

Czy zabitym powstańcem o którym opowiadano w Nalibokach był sztabs – kpt. Szalewicz – może car uwzględnił jego służbę wojskową ? Czy może któryś z młodych studentów Uniwersytetu Kijowskiego ?

W okolicy wioski Pohorełka k. Iwieńca, przy brodzie na rzece Wołmie – 20 km od Nalibok, w latach dwudziestolecia międzywojennego znajdowały się trzy duże kamienie z wykutymi krzyżami. Miejscowa ludność przestrzegała dzieci aby nie wchodziły na kamienie i nie skakały, bo „pod nimi ktoś jęczy” !(4)

Partia iwieniecka w Powstaniu Styczniowym „nie dopisała”(5), natomiast po upadku powstania, rząd carski zastosował represje w stosunku do ludności, która ukrywała rannych a zmarłych pochowała obok wsi Pohorełka, ustawiając kamienie z krzyżami.(6)

Czy k. wioski Pohorełka miejscowa ludność pochowała zbiegłych i zmarłych powstańców znad J.Kromań czy innych ?

Pod koniec kwietnia 1863 r., chłopi zatrzymali mińskich gimnazjalistów – „związanych powrozami, bladych i poszarpanych leżących na wozach w otoczeniu chłopstwa” doprowadzono do gubernatora w Mińsku, który kazał wszystkich aresztować. Zatrzymanymi byli: Piotr Matusewicz s. Juliana l. 18 z klasy VII, Adolf Plewako s. Kazimierza l. 18 z klasy V, Wiktor Waśkowski s. Antoniego l. 19 z klasy III, Kazimierz Giecewicz s. Ignacego l. 18 z klasy V, Julian Oldenburg s.Izaaka l. 17 z klasy VI, Józef Rogoza s. Wacława l. 16 z klasy II (Zofia Kowalewska w “Obrazkach Mińskich”, wymienia Januszkowskiego, nie wymienia Rogozy) (7) Wszyscy szli do powstańczej partii.

Właścicielami Iwieńca leżącego na skraju Puszczy Nalibockiej, od 1810 r., była rodzina Plewako, czy Adolf Plewako zamierzał z kolegami dotrzeć do puszczy, i połączyć się z powstańczą partią ? Co rozegrało się na wzgórzu przy wąwozie i brodzie na rzece Wołmie k. wioski Pohorełka ?

Stanisław Karlik

 


(1) Relacja Marii Chilickiej ur. 1926 r. w Nalibokach – w posiadaniu autora.

(2) Rok 1863 na Mińszczyźnie, Nakł.Inst.Kult.Białorus., Mińsk 1927. (Biblioteka Kresowa) s. 19, 20.

(3) Benedykt Dybowski, „Wspomnienia z przeszłości półwiekowej”

(4) Relacja Janiny i Ksawerego Suchockich, mieszkańców Pohorełki – w posiadaniu autora.

(5) Benedykt Dybowski, „Wspomnienia…

(6) Bronisław Władysław Król, „Szkoła jako instytucja wychowawcza…”, PIN, Warszawa 1938, s. 15

(7) Rok 1863 na Mińszczyźnie…, s. 35

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

13 lipca w Historii Kresów13 lipca w Historii Kresów Katyń. Zapiski z obozówKatyń. Zapiski z obozów K24Szef polskiego IPN: Temat Wołynia będzie powracał
  • Tagi
  • historia
  • historia Kresów Wschodnich
  • Iwieniec
  • Kijów
  • Kresy Wschodnie
  • Kromań
  • Matusewicz
  • Mińsk
  • Naliboki
  • Niemen
  • Nowogródek
  • Plewako
  • Pohorełka
  • Polacy na Białorusi
  • Polacy na Kresach
  • Puszcza Nalibocka
  • Wołma

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Tego jeszcze nie było. Reakcja Zełenskiego zmieni wszystko!

Tego jeszcze nie było. Reakcja Zełenskiego zmieni wszystko!

Piekło nad bazą Su-34. Co najmniej 30 eksplozji i drugi potężny cios (WIDEO)

Piekło nad bazą Su-34. Co najmniej 30 eksplozji i drugi potężny cios (WIDEO)

Białorusini idą na rzeź. Jest cicha zgoda Mińska

Białorusini idą na rzeź. Jest cicha zgoda Mińska

Główna ofensywa Rosji załamała się! Ale co z Kramatorskiem?

Główna ofensywa Rosji załamała się! Ale co z Kramatorskiem?

Strategiczna rafineria zaliczyła "piątek 13-go"! Płonie (WIDEO)

Strategiczna rafineria zaliczyła "piątek 13-go"! Płonie (WIDEO)

Słowa Łukaszenki dają do myślenia. Ukraina szykuje się na powtórkę

Słowa Łukaszenki dają do myślenia. Ukraina szykuje się na powtórkę

Zielone ludziki Putina wchodzą na Białoruś! Milicja bezradna

Zielone ludziki Putina wchodzą na Białoruś! Milicja bezradna

Zaskakująca oferta Kremla w sprawie Białorusi

Zaskakująca oferta Kremla w sprawie Białorusi

Córka Putina urodziła Zełenskiemu syna!

Córka Putina urodziła Zełenskiemu syna!

Zamach w Moskwie! Prawa ręka premiera (WIDEO)

Zamach w Moskwie! Prawa ręka premiera (WIDEO)

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Wrócili z rozmów. Znów pogadali. Zapowiedzieli rozmowy. I inne rozmowy

Wrócili z rozmów. Znów pogadali. Zapowiedzieli rozmowy. I inne rozmowy

Trump i Musk znów blokują Starlinka! Kijów znalazł na to sposób

Trump i Musk znów blokują Starlinka! Kijów znalazł na to sposób

Zełenski: Wojna może się zakończyć do końca 2026 roku

Zełenski: Wojna może się zakończyć do końca 2026 roku

Pentagon ma scenariusz! Styczeń 2027: Koniec Putina i wojna z NATO

Pentagon ma scenariusz! Styczeń 2027: Koniec Putina i wojna z NATO

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja