W 2015 roku nagroda Orła Jana Karskiego została pośmiertnie przyznana Borysowi Niemcowowi. W 2016 otrzyma ją ukraińska pilotka porwana przez Rosjan i przetrzymywana w rosyjskim więzieniu.
“Nagroda trafia do Nadii za hart ducha w walce o ludzką godność i honor. Swoją postawą w rosyjskim więzieniu daje przykład, że człowieka być może można pozbawić życia, ale złamać nie sposób” – czytamy w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu nagrody w 2016 roku.
Członkowie Kapituły twierdzą, że lepszą kandydaturę trudno znaleźć. Ks. abp prof. Alfons Nossol uważa, że “nie mogło być trafniejszej w Roku Miłosierdzia Bożego, którego Rosjanie, przetrzymując lotniczkę w więzieniu z uporem odmawiają”. Z kolei inny członek Kapituły, ks. bp prof. Tadeusz Pieronek podkreśla, że “to, co wyczyniają z Sawczenko ciemiężyciele jest wyrazem ich bezradności i zastępowaniem norm cywilizacyjnych “argumentami” tępej siły”.
Członkowie Kapituły, profesorowie Julian Kornhauser i Karol Modzelewski, zadeklarowali, że “z głębi serca solidaryzują się z Laureatką w Jej cierpieniu chyląc czoła jej walce”. Należący do Kapituły były prezydent Aleksander Kwaśniewski zaś stwierdził, że postawa Laureatki jest “inspiracją dla całej Ukrainy i świata wspólnych wartości europejskich”.
Na nagrodę Orła Jana Karskiego składa się statuetka oraz dyplom. O wyborze laureatów decyduje kapituła złożona z osób, które zostały nią uhonorowane w latach poprzednich. Orły Jana Karskiego przyznano m.in. Jackowi Kuroniowi, ks. prof. Józefowi Tischnerowi, Markowi Edelmanowi, Tadeuszowi Mazowieckiemu, Orianie Fallaci, Lechowi Wałęsie, Karolowi Modzelewskiemu i Muzeum Holocaustu w Waszyngtonie. W skład kapituły wchodzi także rodzina Jana Karskiego reprezentowana przez jego bratanicę dr Wiesławę Kozielewską-Trzaskę.
Nagroda Orła Jana Karskiego przyznawana jest od 2000 r. Karski mówił, że chciał, by nagroda jego imienia trafiała do tych, którzy “godnie nad Polską potrafią się zafrasować” oraz tych, którzy “nie będąc Polakami, dobrze Polsce życzą”.
Jan Karski (Jan Kozielewski) urodził się w 1914 r. w Łodzi. Podczas II wojny światowej, będąc kurierem polskiego podziemia, jako jeden z pierwszych przedstawił aliantom relację o eksterminacji Żydów na terenach okupowanej Polski.
Swoje wojenne wspomnienia opisał w książce pt. “Tajne państwo”, po raz pierwszy opublikowanej w 1944 r. Po wojnie Karski uzyskał obywatelstwo amerykańskie, a w 1994 r. honorowe obywatelstwo Izraela. Zmarł w lipcu 2000 r. Prezydent USA Barack Obama odznaczył go pośmiertnie Prezydenckim Medalem Wolności 29 maja 2012 r.
Kresy24.pl/wPolityce.pl, Słowo Polskie, PAP
