W zeszłym tygodniu w Moskwie za szpiegostwo został skazany na 16 lat więzienia były amerykański żołnierz piechoty morskiej Paul Whelan. Nie zamierza odwoływać się od wyroku, bo liczy na to, że USA zgodzą się na jego wymianę.
„Dzisiaj spotkaliśmy się z Whelanem w areszcie przedprocesowym i po dyskusji zostało postanowione nie odwoływać się od wyroku, ponieważ nie wierzy on w rosyjską sprawiedliwość” – powiedział adwokat Amerykanina Władimir Żeriebienkow.
„Ma on nadzieję, że w najbliższej przyszłości nastąpi wymiana za Rosjan, skazanych w Stanach Zjednoczonych” – dodał.
„Business Insider” przypomina, że Whelana aresztowano w Moskwie pod koniec grudnia 2018 r. pod zarzutem „szpiegostwa”. W Rosji twierdzą, że znaleziono przy nim dysku flash, na którym znajdowały się rosyjskie tajemnice państwowe. Sam Whelan twierdzi, że podrzucili mu go w jego pokoju rosyjscy znajomi. Niemal natychmiast po ogłoszeniu wobec niego wyroku pojawiła się informacja, że Whelan wrobiono w sprawę w celu zmuszenia USA do wyrażenia zgody na wymianę więźniów. Obecnie w amerykańskich więzieniach przebywa dwóch obywateli rosyjskich, którymi bardzo interesują się rosyjskie służby specjalne i prezydent Władimir Putina.
Jednym z nich jest znany handlarz bronią Wiktor But, który odbywa 25-letni wyrok więzienia za próbę wynegocjowania dostaw broni dla organizacji terrorystycznej. Drugim jest Konstantin Jaroszenko, który został skazany na 20 lat więzienia za przemyt kokainy.
Kilka dni po ogłoszeniu wyroku wobec Whelana rosyjscy dyplomaci zasugerowali jego wymianę na Buta. Wspomnieli też o Jaroszence. W tej sprawie „Business Insider” przeprowadził rozmowy z trzema przedstawicielami wywiadu NATO, który poprosili o zachowanie anonimowości.
Jeden z nich osobiście uczestniczył w operacji śledczej wobec Buta, która zakończyła się jego aresztowaniem w 2008 r. w Tajlandii na wniosek Amerykańskiego Urzędu ds. Walki z Handlem Narkotykami.
„Rosjanie starali się o wymianę Buta, odkąd Trump został prezydentem. Osobiście brałem udział w rozmowach na ten temat” – powiedział oficer wywiadu z Belgii.
To właśnie w tym kraju But kierował organizacją transportu lotniczego w latach 90. Jego belgijska firma była ściśle związana z przemytem broni i diamentów. Rozmówca gazety, który nadal jest czynnym agentem, powiedział, że przez dwie dekady stało się absolutnie jasne, że But działał pod protektoratem i przy wsparciu rosyjskich służb specjalnych. Według niego przestępcę chroniono „na najwyższym szczeblu w Moskwie”.
„But był jedną z pierwszych hybryd stworzonych w celu połączenia operacji handlowych i wywiadowczych, jakie obserwujemy w Rosji” – poinformował rozmówca gazety, przypominając o działalności agentów z sektora prywatnego, którzy pracują dla rządu i rosyjskich wojskowych.
„Zawsze było jasne, że był aktywnym uczestnikiem ich służb wywiadowczych, nawet gdy dostarczał broń na całym świecie w ramach firmy „Air Transport”” – dodał, wyjaśniając, że właśnie dlatego Rosja tak agresywnie walczyła przeciwko ekstradycji Buta z Tajlandii do USA.
Jego wymiana jest nadal dla Rosjan priorytetem. „Aresztowanie Whelana z powodu wątpliwych oskarżeń daje Rosjanom szansę na negocjacje z Trumpem, który aktywnie wspiera takie porozumienia. Są one przydatne w kreowaniu jego wizerunku. Potrzebuje on też politycznych zwycięstw przed zbliżającymi się wyborami prezydenckimi w listopadzie” – poinformowało źródło „Business Insider”.
Butowi do końca odbycia wyroku w USA pozostało 18 lat. Waszyngton i Moskwa milczą na temat możliwości jego wymiany. Ale kilku urzędników poinformowało gazetę, że trwają poufne rozmowy.
Jeden z dobrze poinformowanych rozmówców „Business insider” powiedział, że prokuratorzy okręgowi z południowego dystryktu Nowego Jorku, którzy przed laty oskarżali Buta, próbowali zorganizować sprzeciw wobec możliwej jego wymiany za Whelana. Jednak ich wysiłki nie powiodły się po niedawnej wymianie kierownictwa w ich urzędzie.
Alexander Yearsley, dyrektor londyńskiej firmy Martello Risk, powiedział, że potencjalna wymiana Buta jest całkowicie nieodpowiedzialna, ale całkiem możliwa, biorąc pod uwagę ciepłe relacje między Trumpem a Putinem. Yearsley od lat śledził działalność rosyjskiego „barona broni”, będąc dyrektorem badającą korupcję organizacji Global Witness.
Opr. TB, https://www.businessinsider.com/
fot. https://www.dea.gov/
