Historycy z Polski, Białorusi i Ukrainy wspólnie opracowują turystyczną trasę szlakiem sześćdziesięciu miast, które przed II wojną światową zamieszkiwane były przez Żydów. Finasowanie projektu odbywa się głównie ze środków Unii Europejskiej. Trasa pod nazwą «Stetl Routes» obejmie około 20 miast w każdym z trzech krajów po obu stronach wschodniej granicy UE – informuje ukraiński portal „Nowyj region”. Koszt materiałów potrzebnych do realizacji projektu historycy oszacowali na 450 tysięcy euro.
Według polskiego historyka Emila Majuka z Lublina , który koordynuje projekt po stronie polskiej, mimo trwałych śladów wielowiekowej egzystencji społeczności żydowskiej na terenach, na pograniczu Polski, Ukrainy i Białorusi, miejsca pamięci dotyczące historii i kultury Żydów nie zostały do tej pory wystarczająco rozpoznane jako wartość z zakresu europejskiego i lokalnego dziedzictwa. Celem projektu jest wypracowanie narzędzi oraz narracji, które z powodzeniem będą wykorzystywane w turystyce oraz na rzecz rozwoju lokalnego.
Obszar objęty projektem charakteryzuje się dużym potencjałem rozwoju turystyki kulturowej, przy jednoczesnym słabym rozwoju infrastruktury turystycznej i niewystarczającej znajomości zasobów dziedzictwa kulturowego – w szczególności obiektów żydowskiego dziedzictwa kulturowego.
Problem ten dotyczy w podobnym stopniu wschodnich województw Polski, jak i zachodnich obwodów Ukrainy i Białorusi. Zalety obszaru są słabo znane wśród potencjalnych turystów oraz samych mieszkańców. Właśnie tutaj swoje korzenie ma wielu Żydów z całego świata i chętnie odwiedziłoby miejscowości, z których wywodzą się ich przodkowie.
“Podczas realizacji projektu szczególną uwagę chcemy zwrócić na fenomen kulturowy, który wykształcił się na terenach Środkowo-Wschodniej Europy i znacząco wpłynął na tutejszy krajobraz kulturowy: sztetl – jedyne w swoim rodzaju miasteczka zamieszkane przez Żydów i chrześcijan różnych narodowości – napisał Majuka.
Projekt realizowany przez Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie we współpracy z Grodzieńskim Uniwersytetem Państwowy im. Janki Kupały w Grodnie, Nowogródzkim Muzeum Historyczno-Etnograficznym, Centrum Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych w Jeremczach na Ukrainie oraz RówieńskimCentrum Marketingowych Badań.
Autorzy przygotują wirtualne szlaki turystyczne po zabytkowych miejscach, związanych z dziedzictwem żydowskim na terenie Polski, Białorusi i Ukrainy, a także jednego szlaku międzynarodowego, obejmującego zabytki na całym obszarze przygranicznym, szczegółowe opisy, historie i anegdoty o miastach, które do czasów II wojny były miastami w dużym stopniu zamieszkane przez Żydów. Piętnaście z nich pojawi się w formacie 3D, gdzie zostaną odtworzone perełki architektury, lokalne drewniane synagogi, zniszczone podczas wojny. Przewodniki będą dostępne pod koniec 2015 roku.
Do połowy XVIII wieku do Polski przybyło 750.000 Żydów (ponad 33% światowej populacji Żydów). Szlachta umożliwiła Żydom „nieskrępowany rozwój ekonomiczny i duchowy”. Żydzi mogli handlować i zajmować się rzemiosłem. W Polsce znajdowały się ośrodki „studiów talmudycznych dla reszty Europy”. Przed II wojną światową w II Rzeczpospolitej mieszkało 3.500.000 Żydów. Była to największa w Europie społeczność żydowska.
Kresy24.pl/teatrnn.pl.svaboda.org/
