![Propagandowy plakat RKKA: „Na każdy napad i uderzenie będziemy odpowiadać potrójnymi uderzeniami całej mocy naszej walecznej Armii Czerwonej /K.[limient] Woroszyłow/” Zbiory Błażeja Olbromskiego (Bytom)](https://kresy24.pl/wp-content/uploads/2023/09/ACz.03-480x309.png)
Propagandowy plakat RKKA: „Na każdy napad i uderzenie będziemy odpowiadać potrójnymi uderzeniami całej mocy naszej walecznej Armii Czerwonej /K.[limient] Woroszyłow/”
Zbiory Błażeja Olbromskiego (Bytom)
Korpus Ochrony Pogranicza kontra Armia Czerwona
Korpus Ochrony Pogranicza (KOP) utworzony został we wrześniu 1924 roku w związku z trudną sytuacją w zakresie bezpieczeństwa na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolite i w celu zabezpieczenia tych rubieży. Korpus był specjalną formacją wojskową, która miała ochraniać polską granicę wschodnią przed atakami sowieckiej dywersji i litewskich bojówek, przechodzenia polskich komunistów do Rosji oraz zwalczała przemyt z Litwy, Łotwy i Rumunii.
KOP, jako formacja powołana do ochrony granicy państwowej i bezpieczeństwa publicznego, podlegał w czasie pokoju formalnie Ministerstwu Spraw Wewnętrznych, a pod względem spraw wojskowych i wojennych oraz organizacji i uzupełnień Ministerstwu Spraw Wojskowych, stanowiąc faktycznie część składową sił zbrojnych II Rzeczpospolitej.
Korpus w latach 1924–1927 stopniowo przejmował ochronę granic ze Związkiem Sowieckim, Łotwą, Litwą, oraz odcinki granic z Rumunią i Niemcami (Prusami Wschodnimi), a w 1939 roku również z Węgrami. Dowódcami KOP byli kolejno: gen. dyw. Henryk Odrowąż-Minkiewicz(1924–1929); gen. bryg. Stanisław Tessaro (1929–1930); gen. bryg. Jan Kruszewski (1930–1939); gen bryg. Wilhelm Orlik-Rückeman (od 31 sierpnia 1939 r.).
![](https://kresy24.pl/wp-content/uploads/2023/09/Kruszewski-338x480.jpg)
Gen. bryg. Jan Kruszewski, dowódca Korpusu Ochrony Pogranicza w latach 1930–1939
Archiwum Autorów
Formacja liczyła około 27 000 żołnierzy i zgodnie z polskimi planami mobilizacyjnymi sił zbrojnych, jednostki KOP przewidziane były do zadań osłonowych lub miały stanowić kadrę do formowania dywizji rezerwowych.
W marcu 1939 roku Korpus Ochrony Pogranicza składał się z: dowództwa, trzech dowództw brygad, ośmiu dowództw pułków, trzydziestu trzech batalionów, dywizjonu i dziewiętnastu szwadronów kawalerii, dwóch dywizjonów i baterii artylerii, sześciu kompani saperów, dywizjonu żandarmerii, szkoły podoficerów i służb.
Po wybuchu wojny dowództwu KOP w Warszawie były podporządkowane następujące formacje obsadzające granice wschodnią i północną:
Pułk KOP „Wilno” – dowódca ppłk Kazimierz Kardaszewicz, w składzie:
batalion KOP „Troki” – dowódca mjr Sylwester Krasowski,
batalion KOP „Niemeczyn” – dowódca mjr Czesław Mierzejewski,
batalion KOP „Nowe Święciany” – dowódca kpt. Stefan Korzeniewski,
batalion KOP „Orany” – dowódca kpt. Stanisław Getter.
Pułk KOP „Głębokie” – dowódca ppłk Jan Świątkowski, w składzie:
batalion KOP „Łużki” – dowódca mjr Franciszek Benrot,
batalion KOP „Podwiśle” – dowódca kpt. Franciszek Osmankiewicz.
Pułk KOP „Wilejka” – dowódca ppłk Józef Kramczyński, w składzie:
batalion KOP „Budsław” – dowódca mjr Mieczysław Baczkowski,
batalion KOP „Krasne” – dowódca mjr Stanisław Starzyński,
batalion KOP „Iwieniec” – dowódca mjr Jan Styliński,
szwadron kawalerii KOP „Krasne” – dowódca rtm. Konstanty Anton,
szwadron kawalerii KOP „Iwieniec” – dowódca rtm. Ksawery Wejtko.
Pułk KOP „Snów” – dowódca ppłk Jacek Jura, w składzie:
batalion KOP „Stołpce” – dowódca ppłk Stanisław Krajewski,
batalion KOP „Kleck” – dowódca kpt. Stanisław Zwojszczyk.
Brygada KOP „Polesie” – dowódca płk Tadeusz Różycki-Kołodziejczyk, w składzie:
batalion KOP „Ludwikowo” – dowódca kpt. Andrzej Szumlinski,
batalion KOP „Sienkiewicze” – dowódca ppłk Jan Dyszkiewicz,
batalion KOP „Dawigródek” – dowódca mjr Jacek Tomaszewski.
Pułk KOP „Sarny” – p.o. dowódcy był dowódca batalionu fortecznego „Sarny” w składzie:
baon KOP „Rokitno” – dowódca mjr Jan Wojciechowski,
baon KOP „Bereźne” – dowódca mjr Antoni Żurowski,
szwadron kawalerii KOP „Bystrzyce” – dowódca rtm. Wiktor Jakubowski,
batalion forteczny KOP „Sarny” – dowódca ppłk Nikodem Sulik,
batalion forteczny KOP „Małyńsk” – dowódca mjr Piotr Frankowski.
Pułk KOP „Zdołbunów” – dowódca ppłk Władysław Węgrzyński, w składzie:
batalion KOP „Dederkały” – dowódca mjr Stanisław Szablowski,
batalion KOP „Ostróg” – dowódca kpt. Sylwester Trojanowski,
batalion KOP „Hoszcza” – dowódca kpt. Antoni Małecki,
dywizjon kawalerii KOP „Niewirków” – dowódca mjr Wacław Kryński,
szwadron kawalerii KOP „Dederkały” – dowódca rtm. Edward Rudnicki.
Pułk KOP „Czortków” – dowódca ppłk Marceli Kotarba, w składzie:
batalion KOP „Borszczów” – dowódca kpt. Bronisław Krakowski,
batalion KOP „Kopyczyńce” – dowódca mjr Stefan Tomaszewski,
batalion KOP „Skałat” – dowódca ppłk Stanisław Janusz,
kompania saperów KOP „Czortków” – dowódca kpt. Eugeniusz Krzemiński.
Dziśnieńska Półbrygada Obrony Narodowej – dowódca płk dypl. Edward Perkowicz, w składzie:
bataliony ON „Postawy” – dowódca kpt. Józef Cader,
bataliony ON „Brasław” – dowódca kpt. Eugeniusz Tokarski.
![](https://kresy24.pl/wp-content/uploads/2023/09/Rozmieszczenie-scaled-266x480.jpg)
Rozmieszczenie Korpusu Ochrony Pogranicza w 1938 roku
Archiwum Autorów
W tatach 30-tych XX wieku Armia Czerwona (właściwie Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona, ros. Рабоче-Крестьянская Красная Aрмия, RKKA) stanowiła największą siłę zbrojną na świecie. Stale rozbudowywana, aż do czasu dojścia Hitlera do władzy, była jedyną armią, pod którą ukierunkowana była cała gospodarka państwa, a pięcioletnie plany jej rozbudowy zsynchronizowano z planami rozwoju przemysłu.
Atak niemiecki na Polskę zastał RKKA w trakcie realizacji kolejnego planu rozbudowy. Wraz z narastającym napięciem międzynarodowym zwiększono liczbę stanu pokojowego Armii Czerwonej o 328 000 ludzi, a na wypadek wojny zamierzano rozwinąć siły zbrojne do liczby 6 503 000 żołnierzy.
Latem 1939 roku w ZSSR wprowadzono dla celów strategicznych podział kraju na 14 okręgów wojskowych, z których dwa na granicy z Polska (Białoruski i Kijowski) otrzymały status Specjalnych Okręgów Wojskowych. Rozpoczęto formowania tzw. grup armijnych, które we wrześniu 1939 roku zostały przekształcone w dowództwa 12 armii.
Z rozkazu Józefa Stalina przeciwko Polsce skierowano żołnierzy z obu Specjalnych Okręgów Wojskowych: Białoruskiego i Kijowskiego, które zostały przemianowane odpowiednio na Fronty: Białoruski i Ukraiński:
Front Białoruski – dowódca komandarm Michaił Kowalow, w składzie:
- Armia – dowódca komkor Wasil Kuzniecow, w składzie:
– Grupa Połocka w składzie: 5. Dywizja Strzelecka, 24. Dywizja Kawalerii, 22. i 25. Brygada Pancerna,
– 4. Korpus Strzelecki składzie: 27. i 50. Dywizja Strzelecka.
- Armia – dowódca komdiw Wasilij Czujkow, w składzie:
– 23. Korpus Strzelecki składzie: 8. i 52. Dywizja Strzelecka,
– 143. Dywizja Strzelecka,
– 29. i 32. Brygada Pancerna,
– Flotylla Dnieprzańska.
- Armia – dowódca komkor Iwan Zacharin, w składzie:
– 11. Korpus Strzelecki składzie: 6. i 33. Dywizja Strzelecka,
– 121. Dywizja Strzelecka.
- Armia – dowódca komkor Nikifor Miedwiediew, w składzie:
Mińska Grupa Szybka:
– 3. Korpus Kawalerii składzie: 7. i 36. Dywizja Kawalerii, 6. Brygada Pancerna,
– 16. Korpus Strzelecki składzie: 2. i 100. Dywizja Strzelecka.
Dzierżyńska Grupa Konno-Zmotoryzowana:
– 6. Korpus Kawalerii składzie: 4., 6. i 11. Dywizja Kawalerii,
– 5. Korpus Strzelecki składzie: 4. i 13. Dywizja Strzelecka,
– 15. Korpus Pancerny w składzie: 2., 21. i 27. Brygada Pancerna, 20. Brygada Strzelców Zmotoryzowanych.
Wojska Ochrony Pogranicza Białorusi – dowódca gen. Iwan Bogdanow
Front Ukraiński – dowódca komandarm Siemion Timoszenko, w składzie:
- Armia – dowódca komdiw Iwan Sowietnikow, w składzie:
– 8. Korpus Strzelecki składzie: 45., 60. i 87. Dywizja Strzelecka,
– 15. Korpus Strzelecki składzie: 44. i 81. Dywizja Strzelecka, 36. Brygada Pancerna.
- Armia – dowódca komkor Filip Golikow, w składzie:
– 2. Korpus Kawalerii składzie: 3.,5. i 14. Dywizja Kawalerii, 24. Brygada Pancerna,
– 17. Korpus Strzelecki składzie: 96. i 97. Dywizja Strzelecka oraz 10. i 38. Brygada Pancerna.
- Armia – dowódca komkor Iwan Touleniew, w składzie:
– 4. Korpus Kawalerii składzie: 32. i 34. Dywizja Kawalerii, 26. Brygada Pancerna,
– 5. Korpus Kawalerii składzie: 9. i 16. Dywizja Kawalerii, 23. Brygada Pancerna,
– 13. Korpus Strzelecki składzie: 72. i 99. Dywizja Strzelecka,
– 25. Korpus Pancerny w składzie: 4. i 5. Brygada Pancerna, 1. Brygada Strzelców Zmotoryzowanych.
Wojska Ochrony Pogranicza Ukrainy – dowódca gen. Wasil Osokin
![](https://kresy24.pl/wp-content/uploads/2023/09/Czas03-scaled-393x480.jpg)
Siły polskie i sowieckie 17 września 1939 roku
„II wojna światowa. Obrona Polski”, t. II, Warszawa 2009
Wystawione przeciwko Wojsku Polskiemu oddziały Armii Czerwonej liczyły zatem ponad 620 000 żołnierzy, 3300 samolotów, ponad 4700 czołgów i samochodów pancernych.
RES
Dodaj komentarz
Uwaga! Nie będą publikowane komentarze zawierające treści obraźliwe, niecenzuralne, nawołujące do przemocy czy podżegające do nienawiści!