Bitwa pod Krutami miała miejsce 29 stycznia 1918 roku. Studenckie oddziały obronne złożone z 120 ochotników, m.in. z kijowskiego Uniwersytetu św. Włodzimierza, podjęły walkę z bolszewikami, wspomagając będącą w rozsypce armię Ukraińskiej Republiki Ludowej. Pomimo wsparcia ze strony oddziału kozackiego, wszyscy młodzi obrońcy oraz ich dowódca zginęli na polu bitwy bądź po dostaniu się do niewoli.
Bitwa została stoczona pomiędzy oddziałem bolszewickiej armii Michaiła Murawiowa a ochotnikami ukraińskimi dowodzonymi przez Awerkija Honczarenkę, w pobliżu stacji kolejowej Kruty.
22 stycznia 1918 roku Ukraińska Republika Ludowa znalazła sie w stanie wojny z bolszewicką Rosją. Bolszewicy w sile 20-30 tysięcy, pod dowództwem Władimira Antonowa-Owsiejenki, zajęli gubernie charkowską, katerynosławską i połtawską i skierowali się w kierunku Kijowa.
Wojska podporządkowane URL, liczące latem 1917 około 200 000 żołnierzy, stopniały do 15 000, rozmieszczonych na całym terytorium Ukrainy. Dlatego też rząd URL wezwał do formowania oddziałów ochotniczych w celu obrony państwa. Na apel odpowiedzieli studenci kijowskiego Uniwersytetu św. Włodzimierza i Ukraińskiego Uniwersytetu Ludowego, formując Kureń Studencki. Wstąpili do niego również uczniowie starszych klas ukraińskiego gimnazjum im. Cyrylo-Metodiańskiego Bractwa Miasta Kijowa.
26 stycznia dowództwo wojskowe otrzymało od Awerkija Honczarenki, dowódcy ukraińskiego operującego pod Bachmaczem, zawiadomienie o rozpoczęciu bolszewickiego natarcia i prośbę o pomoc. 27 stycznia wysłano mu na pomoc pierwszą sotnię nowo organizowanego Kurenia Studenckiego, bez żadnego przeszkolenia wojskowego, w sile około 120 osób.
Obronę zorganizowano pod Krutami. Kureń Studencki, wraz ze słuchaczami szkoły junkierskiej, otrzymał zadanie obrony stacji kolejowej Kruty. Trzy czoty Kurenia, liczące po około 30 żołnierzy, zajęły miejsca w okopach, czwarta pozostawała w odwodzie.
Atak bolszewicki oddziału liczącego około 4 tysięcy żołnierzy rozpoczął się o godzinie 9. Po kilku godzinach walki dotarł na pomoc oddział Wolnego Kozactwa liczący 80 żołnierzy, ale nie zmieniło to przebiegu walki. Po wyczerpaniu zapasów amunicji oddział kilkakrotnie zrywał się do ataku na bagnety, jednak poniósł ciężkie straty. Walka trwała do późnych godzin nocnych, zginęli wszyscy walczący studenci wraz z dowódcą kurenia – Andrijem Omelczenko. Bolszewicy rozstrzelali również wszystkich wziętych do niewoli.
W sumie zginęło około 300 obrońców Krut, straty bolszewickie są nieznane. Bitwa ta jest symbolem patriotyzmu i poświęcenia w walce o niepodległą Ukrainę.
Jest również okazją dla działań gloryfikujących UPA i OUN, co pokazały m.in. obchody 93. ocznicy bitwy w 2011 roku, kiedy ulicami Lwowa przeszedł 2-tysięczny marsz ukraińskich nacjonalistów z pochodniami. Wznoszono okrzyki na cześć UPA i OUN, w marszu brali udział przede wszystkim ludzie młodzi, głównie w wieku 16-20 lat z organizacji Autonomicznych Nacjonalistów współpracujących z neoupowską „Swobodą”, posiadającą większość w lwowskiej radzie miasta. Partia zorganizowała też podobne „uroczystości” w innych miastach zachodniej Ukrainy. Rok wcześniej w podobnym marszu wzięło udział około 800 osób (patrz film poniżej).
Dzisiaj we Lwowie odbędą się uroczystości upamiętniające poległych w bitwie pod Krutami. Uroczystości rozpoczną się od składania kwiatów na grobie uczestnika bitwy Igora Łośkiego na Cmentarzu Łyczakowskim i ekumenicznej modlitwy w intencji wszystkich poległych. Następnie odbędzie się uroczysta akademia w Liceum Wojskowym im. Bohaterów Krut we Lwowie oraz wieczorny przemarz z pochodniami młodzieżowych organizacji centralnymi ulicami miasta.
Kresy24.pl
