• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 19 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Artykuł, który wstrząsnął Białorusią

03 cze 2013

Dwadzieścia pięć lat temu – 3 czerwca 1988 – w tygodniku „Literatura i sztuka” został opublikowany artykuł „Kuropaty – droga śmierci”. Białorusini po raz pierwszy usłyszeli, że w latach 1937-41  w pobliżu Mińska sowieci wymordowali setki tysięcy niewinnych ludzi.

Artykuł Zianona Paźniaka opublikowany w 1988 roku na dwóch stronach formatu A3, nie zawierał żadnych niedomówień, nie pozostawiał żadnych wątpliwości. Takie frazy jak „masowe represje”, „ludobójstwo”, „zbrodnia przeciwko ludzkości”, „potrzeba zadośćuczynienia i ukarania winnych”, wstrząsnęły do głębi świadomością sowieckich przecież obywateli Białorusi. Wstrząsnęły tym bardziej, że na uroczysku pod Mińskiem,  tysiące  pokojowo nastawionych Białorusinów, zostało  rozstrzelanych nie przez żołnierzy w mundurach wroga, ale przez radzieckie NKWD.

Wydarzenia sprzed ćwierć wieku wspomina Anatol Wiercinskij, ówczesny redaktor naczelny tygodnika „Literatura i sztuka”, którym zaczytywała się cała białoruska inteligencja, nauczyciele, pracownicy ministerstw. Nakład wydania wynosił 30 tyś. egzemplarzy.

– Pamiętam jak Zenon Paźniak i Jewgienij Szmygaliew przynieśli mi ten artykuł. Zwyczajne kartki maszynopisu… Pamiętam, doświadczenie było bardzo silne, każda linijka tekstu wywoływała drżenie rąk. …Od tego artykułu wszystko się zaczęło. Po tym jak wyszła „Droga śmierci, o Kuropatach zaczęto dużo pisać – powiedział Oldze Ancypowicz z “Komsomolskiej Prawdy na Białorusi” Wiercinskij.

Wprawdzie jeszcze w czasach studenckich dowiedzieliśmy się o czystkach stalinowskich, o represjach, o rozstrzeliwaniach, ale to było coś odległego, suchego, abstrakcyjnego … A tutaj, w tych wersach, wszystko przedstawione tak blisko, tak realnie, z nazwiskami świadków, cytatami … Nie zmieniłem w tym artykule ani jednego słowa! – wspomina Wiercinskij.

Następnego dnia postanowiłem, że nikogo oprócz swojego zastępcy nie będę informować o artykule, żeby nie nadawać temu niepotrzebnego rozgłosu. Bardzo chciałem, żeby znalazł się on w druku, dlatego uświadomiłem sobie, że muszę być ostrożny. Na kolegium redakcyjnym przemilczeliśmy tekst o Kurapatach, a nastepnie zawieźliśmy go do „Domu druku”. Tam urzędował główny cenzor, od którego można było spodziewać się wszystkiego. Artykuł mogli zdjąć, ale o dziwo przepuścili go. Pomyślałem wtedy, -Widocznie duch nowych czasów daje o sobie znać: W związku Radzieckim Gorbaczow pierestrojkę wprowadzał, mówił o przejrzystości, pluralizmie …

Od nastepnego dnia do redakcji zaczęły napływać listy. Zszokowani ludzie opowiadali w nich, jak w latach 30-tych przepadali bez wieści ich bliscy.

Później w innych gazetach zaczęły się pojawiać artykuły sugerujące, że „LiS” pośpieszył się z publikacją, że został on napisany w sposób zbyt drastyczny, i że wstrząsnął niespokojną i tak sytuacją w kraju… Ale przemilczać tragedii Kuropat nikt już się nie ośmielił.

14 czerwca 1988, zaledwie 11 dni po ukazaniu się artykułu, Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie ustanowienia komisji rządowej do zbadania wydarzeń w Kurapatach. 19 czerwca, około 10.000 osób wyszło na ulice Mińska, by uczcić ofiary stalinizmu. 30 października w Mińsku, pod znakiem Kuropat przeszedł pierwszy marsz pamięci ofiar „Dziady”. Akcja została brutalnie rozpędzona przez milicję, która użyła gazu łzawiącego, wielu ludzi zostało aresztowanych ….

Dzisiaj w białoruskich podręcznikach szkolnych temat Kuropat jest całkowicie przemilczany. Na miejscu zbrodni władze do dziś nie zezwoliły na wzniesienie żadnego pomnika. Stoją tu jedynie proste drewniane krzyże postawione przez zwykłych ludzi – najczęściej potomków ofiar zbrodni i białoruskich opozycjonistów oraz krzyż Straży Mogił Polskich. W ubiegłym roku dotarła wiadomość, że obok miejsca mordów będą się odbywały huczne zabawy w powstającym właśnie wielkim centrum rozrywkowo – bankietowym pod nazwą „Bulbasz Hall”.

Kresy24.pl/svaboda.org/kp.by

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

K24Białoruś: wandale znów podnieśli rękę na krzyże K24Już wiadomo, dlaczego rosyjskie władze niszczą historyka “Memoriału” z Karelii (KOMENTARZ) K24Zanussi: Białorusini powinni poznać prawdę o Kuropatach, tak jak Polacy o Katyniu
  • Tagi
  • Białorusini
  • Gorbaczow
  • krzyże
  • Kuropaty
  • ludobójstwo
  • Marsz Pamięci
  • Mińsk
  • NKWD
  • Paźniak
  • pomnik
  • represje
  • Stalin
  • stalinizm
  • Związek Sowiecki

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Zobowiązanie moralne mimo wszystko. IPN honoruje wierność Polsce i pamięci pokoleń

Zobowiązanie moralne mimo wszystko. IPN honoruje wierność Polsce i pamięci pokoleń

Sensacyjne odkrycie na zamku. Tu podpisano dokument, który zmienił losy Polski

Sensacyjne odkrycie na zamku. Tu podpisano dokument, który zmienił losy Polski

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Kreml rozdaje zaproszenia na rozmowy pokojowe. Polska też ma się stawić?

Kreml rozdaje zaproszenia na rozmowy pokojowe. Polska też ma się stawić?

Trop prowadzi do Polski: Miliony dolarów i polski ślad w machinie wojennej Putina

Trop prowadzi do Polski: Miliony dolarów i polski ślad w machinie wojennej Putina

Cel: osłabić Polskę i przeciągnąć na swoją stronę miliony Białorusinów

Cel: osłabić Polskę i przeciągnąć na swoją stronę miliony Białorusinów

Trzeci cios w Most Krymski! Co wiadomo o skutkach? (WIDEO)

Trzeci cios w Most Krymski! Co wiadomo o skutkach? (WIDEO)

„Jedno słowo po polsku i idziesz do karceru”

„Jedno słowo po polsku i idziesz do karceru”

Tajemniczy ruch ludzi Trumpa. Tuż po rozmowach face to face z Putinem jadą do Berlina

Tajemniczy ruch ludzi Trumpa. Tuż po rozmowach face to face z Putinem jadą do Berlina

Białoruski noblista ogłosił to po 30 latach!

Białoruski noblista ogłosił to po 30 latach!

Polka zaatakowała ukraińskie dzieci. Jej słowa szokują

Polka zaatakowała ukraińskie dzieci. Jej słowa szokują

To był najdłuższy most w Europie. Ukraiński komunikat mówi wszystko

To był najdłuższy most w Europie. Ukraiński komunikat mówi wszystko

Makabra w szpitalu. 29-lekarz próbował tuszować własną pomyłkę

Makabra w szpitalu. 29-lekarz próbował tuszować własną pomyłkę

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Tu czai się prawdziwe zagrożenie dla Łukaszenki

Tu czai się prawdziwe zagrożenie dla Łukaszenki

Przymykamy oczy? Zachód powtarza błąd, który wyniósł Putina do władzy

Przymykamy oczy? Zachód powtarza błąd, który wyniósł Putina do władzy

Ocaliła polskość na Grodzieńszczyźnie. Wołkowysk żegna Annę Sadowską

Ocaliła polskość na Grodzieńszczyźnie. Wołkowysk żegna Annę Sadowską

Atak na Europę, eskalacja czy użycie broni jądrowej. Jak odpowie Putin?

Atak na Europę, eskalacja czy użycie broni jądrowej. Jak odpowie Putin?

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja