![](https://kresy24.pl/wp-content/uploads/2023/10/Plansza16-5-480x333.jpg)
Przegląd oddziałów Wojska Polskiego po zajęciu Wilna – za Józefem Piłsudskim idą generałowie: Edward Śmigły-Rydz, Stanisław Szeptycki i Kazimierz Sosnkowski, Plac Łukiski, 19 kwietnia 1919 r.
Narodowe Archiwum Cyfrowe (Warszawa)
Po zajęciu Wilna w mieście odbyła się przed Józefem Piłsudskim defilada wojskowa oraz uroczyste dziękczynienie w sanktuarium w Ostrej Bramie z udziałem Naczelnik Państwa. 22 kwietnia Józef Piłsudski wydał odezwę do mieszkańców byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego, w którym deklarował samostanowienie wszystkich narodów Rzeczypospolitej.
Fakt zajęcia Wileńszczyzny wywołał ostry sprzeciw rządu litewskiego w Kownie, który uznawał Wilno za stolicę państwa. Litwini wystosowali skargi i protesty do Rady Najwyższej państw Ententy, która by wyjść z impasu 26 lipca 1919 r. zatwierdziła projekt rozgraniczenia Polski i Litwy wzdłuż tzw. linii Focha, dzielącej Suwalszczyznę według zasady etnicznej z pozostawieniem Wilna i Wileńszczyzny po stronie polskiej. Decyzja państw Ententy zbiegła się z wycofaniem wojsk niemieckich.
Opuszczenie przez Niemców terenów powiatów augustowskiego i suwalskiego pozbawiło Litwinów wsparcia, dlatego ich administracja i wojsko 7 sierpnia opuściła te tereny, umacniając się jednak na linii rzeki Czarnej Hańczy oraz przesmyku jezior Pierty i Wigry z zamiarem utrzymania powiatu sejneńskiego, co budziło niepokój zamieszkałych tam Polaków. Dlatego w nocy z 22/23 sierpnia tamtejszy oddział Polskiej Organizacji Wojskowej wywołał powstanie, podczas którego wyparto Litwinów za linię Focha. Zajęta przez oddziały polskie linia została ponownie potwierdzona 8 grudnia 1919 r. przez Radę Najwyższą państw Ententy jako północny odcinek granicy Polski.
![](https://kresy24.pl/wp-content/uploads/2023/10/Plansza16-6-480x320.jpg)
Naczelnik Państwa Józef Piłsudski podczas mszy świętej w Wilnie. Na lewo od niego siedzi gen. Edward Śmigły-Rydz; na lewo od podwyższenia, na pierwszym planie, oparty o szablę stoi ppłk Władysław Belina-Prażmowski, 19 kwietnia 1919 r.
Narodowe Archiwum Cyfrowe (Warszawa)
Latem 1920 roku ofensywa Armii Czerwonej zmusiła polskie oddziały do wycofania się. W lipcu bolszewicy podpisali w Moskwie traktat pokojowy z Litwą na mocy którego Wileńszczyzna i Grodzieńszczyzna miały zostać przekazane Litwie. Ponadto, wobec odwrotu wojsk polskich, Litwini naruszając zasadę neutralności, wkroczyli na Suwalszczyznę, gdzie ogłosili stan wojenny i zlikwidowali polski samorząd, a 18 sierpnia ogłosili włączenie Okręgu Suwalskiego do państwa litewskiego.
![](https://kresy24.pl/wp-content/uploads/2023/10/Plansza016-7-480x335.jpg)
Manifestacja mieszkańców Wilna na placu Katedralnym po zajęciu miasta przez Wojsko Polskie, kwiecień 1919 r.
Narodowe Archiwum Cyfrowe (Warszawa)
Litwini, nawet po polskich zwycięstwach nie zamierzali opuścić tych terenów i zaproponowali, aby zajęta przez nich linia została uznana za linię demarkacyjną. W praktyce oznaczałoby to zgodę na przekazanie Litwie całej Suwalszczyzny. Wobec tego faktu 27 sierpnia dowódca 2. Armii wydał rozkaz wyparcia oddziałów litewskich z Suwalszczyzny. Szybkie działania zakończyły się odbiciem tych terenów, a 31 sierpnia Wojsko Polskie zajęło Sejny. Walki o te tereny trwały aż do bitwy pod Sejnami 22 września, w której strona litewska poniosła dotkliwe straty, a oddziały polskie zajęły linię Focha.
Kilka dni później rząd litewski uznał linię graniczną z 8 grudnia 1919 r. i przyjął propozycję rokowań. W ich wyniku 7 października podpisana została tzw. umowa suwalska, w której Litwa uznawała linię demarkacyjną biegnącą od granicy z Prusami Wschodnimi do ujścia rzeki Czarnej Hańczy i dalej do rzeki Niemen. Umowa miała wejść w życie 10 października 1920 r., ale jej realizację przerwał „bunt” gen. Lucjana Żeligowskiego i ponowne zajęcie Wilna.
![](https://kresy24.pl/wp-content/uploads/2023/10/Plansza16-4-480x211.jpg)
Odezwa Józefa Piłsudskiego Do mieszkańców b. Wielkiego Księstwa Litewskiego w języku polskim, litewskim, białoruskim i hebrajskim, 22 kwietnia 1919 r.
RTR
Dodaj komentarz
Uwaga! Nie będą publikowane komentarze zawierające treści obraźliwe, niecenzuralne, nawołujące do przemocy czy podżegające do nienawiści!