O „pracy organicznej” Grodnian z przełomu XIX i XX wieku

12 czerwca 2018

II międzynarodowa naukowo-popularna z cyklu „Znakomici Grodnianie przełomu XIX i XX wieku” odbyła się w miniony weekend w Grodnie.

W ramach forum naukowego, organizowanego przez  na Białorusi  przy wsparciu Konsulatu Generalnego RP w Grodnie i Fundacji , wygłoszono jedenaście referatów związanych z tematem konferencji, która była poświęcona „pracy organicznej”, prowadzonej przez ziemiaństwo Grodzieńszczyzny i mieszkających tu przedstawicieli innych stanów społecznych w celu ekonomicznego rozwoju Ziemi Grodzieńskiej oraz zachowania przez miejscową ludność polskiej tożsamości narodowej po klęsce powstania styczniowego.


Gości i uczestników konferencji wita konsul generalny RP w Grodnie Jarosław Książek

Uczestników konferencji i publiczność, licznie przybyłą na forum naukowców, przywitał konsul generalny RP w Grodnie Jarosław Książek. Dyplomata podkreślił, że temat drugiej już konferencji z cyklu „Znakomici Grodnianie przełomu XIX i XX wieku”, odbywającej się w pomieszczeniu polskiej placówki konsularnej w Grodnie jest niezwykle ważny zarówno dla Polski, jak i dla Białorusi. – Idea „pracy organicznej” ma wartość ponadczasową – mówił Jarosław Książek, przypominając, że „są chwile przełomu, ale potem przychodzą długie lata, w których trzeba żyć i zachowywać swoją ”. Według dyplomaty tak rozumiana idea konferencji jest bliska działającym na terenie Białorusi organizacjom polskiej mniejszości, zwłaszcza Związkowi Polaków na Białorusi, któremu Jarosław Książek w osobie obecnej na sali prezes  Andżeliki gratulował pomysłu organizowania cyklu konferencji naukowych z udziałem wybitnych przedstawicieli świata nauki z Polski i Białorusi.


Prezes ZPB  z kolei, witając uczestników konferencji, wyraziła wdzięczność za wkład w organizację forum naukowego swojej zastępczyni i naszej redakcyjnej koleżance Irenie Waluś, będącej redaktorem naczelnym czasopisma „Magazyn Polski”. – Dla Związku Polaków na Białorusi jest ogromnym zaszczytem fakt, że możemy takie konferencje organizować – mówiła do uczestników i gości forum prezes ZPB.

Po wystąpieniach powitalnych, referat wprowadzający do tematu konferencji wygłosił jeden z pomysłodawców organizowania cyklicznych spotkań polskich i białoruskich naukowców w Grodnie pod auspicjami ZPB prof. Julian Zdzisław z Uniwersytetu Wrocławskiego.

prof. Julian Zdzisław Winnicki z Uniwersytetu Wrocławskiego wygłasza refrerat wprowadzający do tematu konferencji

prof. Julian Zdzisław Winnicki z Uniwersytetu Wrocławskiego wygłasza refrerat wprowadzający do tematu konferencji
przypomniał zgromadzonym, że popowstaniowa koncepcja „pracy organicznej” zrodziła się jako rezultat odrzucenia doktryny romantycznej, utożsamianej z klęską powstania styczniowego i stratami społeczno-ekonomicznymi, jakie poniósł po krwawo stłumionym przez carat zrywie narodowym żywioł polski.

Portret społeczności polskiej i jej stan posiadania na terenie guberni grodzieńskiej przedstawił na podstawie materiałów spisu powszechnego 1897 roku prof. Adam Czesław Dobroński z Uniwersytetu w Białymstoku. Naukowiec zauważył, iż warunki funkcjonowania społeczności polskiej na ziemiach byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego, włączonych w skład Imperium Rosyjskiego i nie cieszących się autonomią, jak leżące na zachód od guberni grodzieńskiej Królestwo Kongresowe, nie sprzyjały polskiego żywiołu w dziedzinie gospodarczej, a co za tym idzie – także w innych dziedzinach aktywności społecznej.

Referat wygłasza prof. Adam Czesław Dobroński z Uniwersytetu w Białymstoku
Sprawiło to, że przy wyborze i opracowywaniu tematów referatów, referenci napotkali na problem z wyborem na ich bohaterów znakomitych grodnian. – Z wyjątkiem, oczywiście, „gigantki” Elizy Orzeszkowej, której rolę w okresie, którym się zajmujemy trudno przecenić – zauważył prof. Winnicki.

Deficyt wyrazistych i wpływowych postaci, związanych z żywiołem polskimi prowadzących „pracę organiczną” w zakresie rozwoju ekonomicznego Grodzieńszczyzny sprawił, że wiele wygłoszonych w ramach konferencji referatów było próbą sportretowania poszczególnych stanów społecznych, zamieszkujących gubernię grodzieńską – ziemiaństwa, szlachty, mieszczan, chłopstwa i innych warstw społecznych.

Podczas dyskusji pokonferencyjnej jej uczestnicy spierali się wokół zagadnienia słabo zbadanych wątków w historii Grodna. Podkreślali m.in., że miejscowi krajoznawcy i historycy niechętnie zajmują się życiorysami wybitnych Grodnian, czasem pisząc o nich artykuły, ale nie monografie naukowe. Wyjątkiem, potwierdzającym postawioną tezę, jest wydana w bieżącym roku przez młodego grodzieńskiego historyka Wasyla Gierasimczuka książka o Konstantym Kalinowskim.

Wymiarem praktycznym dyskusji pokonferencyjnej stała się rozmowa o tym, jak idee „pracy organicznej” przekładają się na funkcjonowanie polskiej mniejszości na Białorusi i jej największej organizacji, jaką jest ZPB.

W ramach konferencji odbyła się także prezentacja tomu pokonferencyjnego, będącego pokłosiem I konferencji popularno-naukowej z cyklu „Znakomici Grodnianie przełomu XIX i XX wieku”, która była poświęcona powstaniu styczniowemu.

Irena Waluś, będąca sekretarzem redakcji tomu, wyraziła przekonanie, że referaty, wygłoszone w ramach drugiej edycji spotkań z cyklu „Znakomici Grodnianie przełomu XIX i XX wieku”, również niebawem ukażą się drukiem.

Kresy24.pl za Znadniemna.pl

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *