Iwienieccy harcerze. Oprac.tech. p. Bronek Mińko
Kierownik szkoły powszechnej w Iwieńcu Bronisław Władysław Król, opisał ogólnie działalność iwienieckiego harcerstwa w latach XX. lecia międzywojennego w książce pt. „Szkoła jako instytucja wychowawcza w środowisku małomiasteczkowym” . Artykuł niniejszy jest próbą pewnego doprecyzowania, i przywrócenia pamięci personalnej…
Naczelną zasadą wychowawczą iwienieckiej szkoły było wychowanie obywatela państwowca. Celowi temu były podporządkowane:
– wychowanie społeczno – obywatelskie
– wychowanie moralne
– wychowanie fizyczne
Drużyny harcerskie cieszyły się największym powodzeniem wśród młodzieży. Męska drużyna harcerska powstała w 1929 r. Wydaje się, że na stosunkowo późny start harcerstwa w Iwieńcu miały wpływ trudne warunki lokalowe szkoły.
Permanentny wzrost liczby dzieci i związane z tym warunki lokalowe wymusiły wybudowanie nowej szkoły, co nie było bez znaczenia dla realizacji pracy harcerskiej.
1. Tania Kaczarska 2. Schola Sosnowska 7.Morozówna 8.Jadwiga Cimochowiczówna 9. Grześkowiakówna 10. Stanisława Sieniewiczówna – drużynowa 11. Nika Drożeniewska 12. Bronisław Król 13. Gąsiewska 14. Helena Chmielewska 16. Stasia Sangiewiczówna 19. Bronka Achremówna 24. Janka Cimochowiczówna 25. Ania Lacetówna. Zidentyfikowała p. Helena Mińko (Chmielewska). Oprac.tech. p.Bronek Mińko. Fot. z książki B.W.Króla pt. “Szkoła jako instytucja…”
Iwienieccy harcerze rekrutowali się głownie z młodzieży szkolnej, ale i pozaszkolnej.
W 1937 r. drużyna męska liczyła 59 uczniów szkolnych i 10 absolwentów, a żeńska 70 harcerek. Ogółem w szkole było 562 uczniów.
Harcerze brali udział w zlotach oraz występowali jako organizacja w uroczystościach obchodzonych przez miejscowe społeczeństwo.
Starano się wyrabiać wśród młodzieży samodzielność, orientację, wytrwałość w pracy, obowiązkowość, szacunek dla starszych, karność, zamiłowanie do higieny itd.
Pracę realizowano w harcerskich zastępach i drużynach, którymi opiekowali się nauczyciele – instruktorzy.
Iwienieckich harcerzy było widać na uroczystościach z okazji: 11 XI, Powstania Listopadowego, Powstania Styczniowego, 1 II, Święta Morza, 19 III, Rocznicy KOP-u – 17 października, 12 V.
Harcerze witali owacyjnie Pana Prezydenta RP, który przybył do miasteczka 29 IX 1929 r., oraz bardzo uroczyście obchodzili żałobę narodową po śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego 12 maja 1935 r. Posiadali w swoich aktach podziękowanie od P. Marszałkowej Piłsudskiej, za wysłany telegram w dzień śmierci Marszałka.
W dniu 12 – 18 V 1935 r. harcerze pełnili wartę honorową przy symbolicznym grobie Marszałka Józefa Piłsudskiego na placu przed cerkwią.
W iwienieckim harcerstwie były dwie siostry Ewa i Stanisława Matusewiczówny. Jedna pełniła w drużynie funkcję sekretarza, a druga skarbnika. Ubierały szare mundurki, na głowę zakładały bereciki, a na szyję krajki. „Jeździłyśmy na wycieczki i bawiłyśmy się w podchody zdobywając różne sprawności. W każdą niedzielę chodziłyśmy do naszego Białego Kościoła pw. Św. Michała”.
15. Jakowlewówna z Michałowa 16. Jodo – nauczyciel rysunków 17. Bronisław Władysław Król – kierownik szkoły 18. Gąsiewska 20. Władysław Oskierko 21. Stefan Jastrzębski – nauczyciel śpiewu 22. Woźny w szkole 24. Bryczkowska.26. Janina Burak. Identyfikacji dokonała p. Helena Mińko – Chmielewska, oprac. tech. p. Bronek Mińko. Ze zbiorów p. Elżbiety Kwarcińskiej
W 1935 r., iwienieccy harcerze brali udział w uroczystości pobrania ziemi na budowę kopca Marszałka J. Piłsudskiego w Krakowie. Uroczystość odbyła się przed Białym Kościołem, a p. Bronisław Władysław Król wyznaczył do pobrania ziemi harcerkę Helenę Chmielewską, która była córką Legionisty.
Rogoźno – Wielkopolska. 4. Helena Chmielewska 5. Z Nowego Miasta 11. Morozówna 12. Sekcyjna z obsługi 13. Zacharzewska 17.Kier.osiedla 18. Helena Rusowiczówna
Iwienieckie harcerstwo prowadzili nauczyciele: Władysław Oskierko, Gąsiewska, Stefan Jastrzębski. W 1937 r.. iwienieccy harcerze przebywali na obozie w Werkach k. Wilna. Na obozie przebywał Józef Kuźmiński, późniejszy partyzant “Tank”. Obóz wizytował Władysław Oskierko. Drużynowym chłopców był prawdopodobnie Werycho. Helena Chmielewska przebywała na obozach nad Mołczadzią, nad J. Świteź i w Rogoźnie.
Z Chorągwi Wileńskiej, często przyjeżdżała do Iwieńca “Nika” Weronika Drożeniewska (wg Ilony Lewandowskiej nazywała się Gojżewska), która w latach 1925 – 40 pełniła funkcję instruktorki ZHP. Nie do przecenienia była rola Bronisława Władysława Króla – kierownika szkoły powszechnej w Iwieńcu.
Wykorzystano:
– Bronisław Władysław Król, „Szkoła jako instytucja wychowawcza w środowisku małomiasteczkowym”. PIN, Warszawa 1938 r.
– Ilona Lewandowska, “Harcerstwo jako organizacja antypaństwowa” s. 44-45. (W:) “Na poważnie” nr 5/6, wrzesień – październik 2012 r.
– Relacja p. Heleny Chmielewskiej
– Relacja p. Ewy Wielądek
Stanisław Karlik
