26 czerwca w Historii Kresów

26 czerwca 2013

Jan Gniewosz w bitwie pod Pskowem na obrazie Juliusza Kossaka

Jan Gniewosz w bitwie pod Pskowem na obrazie Juliusza Kossaka

1579 – król wypowiedział wojnę Rosji, usiłującej odebrać Rzeczypospolitej . W trakcie trzech kolejnych kampanii Batory zmiażdżył wroga i zdobył wiele zamków, w tym .

Wypowiedzenie wojny było w zasadzie formalnością bo trwała ona już od 1575 r. kiedy to car Iwan IV Groźny uderzył na część Inflant. W 1577 r. wojska rosyjskie wtargnęły do Estonii i zaatakowały resztę Inflant. Nieliczne siły polsko-litewskie nie były w stanie stawić oporu. Tam, gdzie miasta nie poddawały się od razu Rosjanie mordowali ludność. Kobiety gwałcono, mężczyzn ćwiartowano, rozrywano końmi, wbijano na pal. Dopiero w drugiej połowie roku litewskie pospolite ruszenie zdołało odbić część Inflant.


W tej sytuacji król Stefan Batory podniósł podatki, z których sfinansował rozbudowę armii i wojska zaciężne, po czym wypowiedział wojnę Rosji, gdyż w dotychczasowej walce Polska formalnie nie uczestniczyła – prowadzili ją głównie Litwini. Koncentracja wojsk Rzeczypospolitej nastąpiła w rejonie Świra. Armia liczyła 56 tys. żołnierzy. Były to wojska wielonarodowe – Polacy, Litwini, Węgrzy, Niemcy, Inflantczycy, Rusini, Tatarzy litewscy i Szkoci.

Okrucieństwa rosyjskie w Inflantach, rycina z XVI wieku. Źródło: Wikipedia

Okrucieństwa rosyjskie w Inflantach, rycina z XVI wieku. Źródło: Wikipedia


Polski król rozpoczął od tego, że odciął komunikację między Rosją a okupowanymi przez nią Inflantami – była to tzw. Kampania Połocka. 11 sierpnia 1579 r. rozpoczęło się oblężenie Połocka, który poddał się 29 sierpnia. Batory zdobył tu zapasy żywności i 38 ciężkich dział. Następnie zdobyto zamek Sokół pod Rossonami, zabijając całą 5-tysięczną załogę rosyjską. Jak piszą kronikarze, wstrząsający był widok żon niemieckich najemników, które rozpruwały brzuchy poległych Rosjan w poszukiwaniu sadła, którym opatrywały rannych. Kolejno w ręce Batorego wpadły Turowla, Susza i Nieszczerdy.

W 1580 r. w ramach Kampanii Wielkołuckiej Batory zdobył i , gdzie całe miasto i zamek wyleciały w powietrze na skutek wybuchu prochu. 20 września jazda księcia Janusza Zbaraskiego rozbiła pod Toropcem prawie dwukrotnie liczniejszą doborową rosyjską kawalerię. Następnie Polacy zdobyli Newel, Ozieryszcze, Zawołocze, spustoszyli okolice Staroduba i Poczepu, a wojska z Inflant splądrowały okolice Dorpatu. Kolejno zdobyto , Starą Russę, Woroniec i wzięto do niewoli wojewodę carskiego Piotra Iwanowicza Boriatyńskiego.

Chłop Wieloch pod gradem kul i kamieni podpala twierdzę rosyjską Wielki Łuki, aby ułatwić jej zdobycie przez wojska Stefana Batorego w 1580 r.

Chłop Wieloch pod gradem kul i kamieni podpala twierdzę rosyjską Wielkie Łuki, torując drogę do szturmu polskiej armii Stefana Batorego w 1580 r.

Wreszcie przyszedł czas na trzecie uderzenie – Kampanię Pskowską w latach 1581-1582. Najpierw rozbito wojska rosyjskie w dorzeczu górnej Wołgi. W czasie 78 dni nieustannego przemarszu i walk jazda hetmana Krzysztofa Radziwiłła pokonała wtedy ponad 1400 km i o mało nie schwytała samego cara. Po 5 miesiącach oblężenia Polacy nie zdobyli wprawdzie Pskowa, ale wojna z Rosją została wygrana w sposób błyskotliwy. Rozpoczęły się rokowania pokojowe. 15 stycznia 1582 r. podpisano 10-letni rozejm w Jamie Zapolskim. Polska odzyskała Inflanty, Wieliż i , zwróciła natomiast Rosji Wielkie Łuki.

Batory pod Pskowem w 1582 roku. Obraz Jana Matejki

Batory pod Pskowem w 1582 roku. Obraz Jana Matejki

Przeczytaj także artykuły o zdobyciu Połocka w 1579 roku, zdobyciu Zawołocza w 1580 roku i oblężeniu Pskowa w 1582 roku oraz „Życie i śmierć Stefana Batorego”, „Stefan Batory zostaje polskim królem”, a także artykuł o dziwnym małżeństwie Batorego.

1808 – zmarł Ludwik – marszałek wielki litewski, podskarbi wielki litewski. Urodzony w 1748 r.

1922 – w Uściługu na Wołyniu urodziła się Maryna Okęcka-Bromkowa – polska dziennikarka, folklorystka. Zmarła w 2003 r.

1926 – w Druskienikach urodził się Marian – polski historyk i żydowskiego pochodzenia. Więzień Auschwitz, członek PZPR (m.in. Pracownik Wydziału Prasy). Przewodniczący Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny, przewodniczący Rady Muzeum Historii Żydów Polskich.

1931 – w Wilnie urodził się Janusz – polski bibliotekoznawca, bibliofil, publicysta, pisarz, profesor Uniwersytetu Łódzkiego. Członek Towarzystwa Przyjaciół Wilna i Ziemi Wileńskiej i Klubu Miłośników Litwy. Zmarł w 2007 r.

1937 – w Łucku urodził się Jerzy Eysymontt – polski polityk, kierownik Centralnego Urząd Planowania w 1990r. Jeden z założycieli Porozumienia Centrum. Zmarł w 2005 r.

1938 – we Lwowie urodził się Krzysztof , pisarz, żeglarz, reżyser filmów dokumentalnych.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 26 czerwca

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *