22 maja w Historii Kresów

22 maja 2013

Rzeczpospolita Trojga Narodów według Unii Hadziackiej. Źródło: SeikoEn / Wikipedia

według Unii Hadziackiej. Źródło: SeikoEn / Wikipedia

1659 – polski Sejm zatwierdził ugodę hadziacką z Kozakami. Rzeczpospolita stała się unią Trojga Narodów – Korony, Litwy i Rusi.

Ugoda w Hadziaczu  między Rzecząpospolitą Obojga Narodów a Kozackim Wojskiem Zaporoskim reprezentowanym przez hetmana Iwana Wyhowskiego została zawarta 16 września 1658 roku. Przewidywała połączenie w unię trzech równorzędnych podmiotów: Korony, Wielkiego Księstwa Litewskiego i Księstwa Ruskiego utworzonego z województw kijowskiego, bracławskiego i czernihowskiego. Wcześniej – po Unii Lubelskiej – województwa te stanowiły część Korony.


W wyniku Unii Hadziackiej miały teraz powstać odrębne urzędy dla Rusi, m.in. marszałka, hetmana i kanclerza, posłowie ruscy mieli zasiadać w Sejmie, a biskupi prawosławni w Senacie. Szlachta wszystkich trzech narodów miała też wspólnie wybierać króla. Wyższe duchowieństwo prawosławne otrzymało uprawnienia równające je z łacińskim.

Tysiąc Kozaków otrzymało jednorazowo prawa szlacheckie, a każdego roku miało je otrzymywać stu kolejnych. „Wolni z wolnymi, równi z równymi, zacni z zacnymi” – takie sformułowanie znalazło się m.in. w podpisanej ugodzie.


Unia Hadziacka przekreślała wcześniejszą Ugodę Perejasławską, na mocy której Bohdan poddawał Ukrainę jurysdykcji Rosji. W tej sytuacji Rosja zdecydowała się na interwencję zbrojną, została jednak pokonana pod Konotopem przez wojska kozacko – polsko – tatarskie pod wodzą hetmana Wyhowskiego. Obecnie bitwę tę uważa się na Ukrainie za największy triumf wojsk ukraińskich nad Rosjanami.

1762 – zmarł Michał Kazimierz – hetman wielki litewski, urodzony w 1702 r.

1878 – urodził się Medard – polski polityk, minister, członek „Promienistych”, Związku Walki Czynnej, i Związku Strzeleckiego we Lwowie. Bliski współpracownik Piłsudskiego. Student Politechniki Lwowskiej. Zmarł w 1934 r.

1911 – we Lwowie powstały pierwsze 4 drużyny skautowe powołane m.in. przez Andrzeja Małkowskiego. Okres od września 1910 r. do maja 1911 r. uważa się za początek ruchu harcerskiego w Polsce.

1928 – we Lwowie urodził się Ludomir Mączka – polski żeglarz, podróżnik, jachtowy kapitan morski. Zmarł w 2006 r.

1938 – we Lwowie urodził się Wiesław , polski sprinter. Zmarł w 1982 r.

1942 – zmarł Adam Próchnik – polski działacz socjalistyczny, historyk. Członek ZWC we Lwowie. Ukończył . W 1918 r. we Lwowie twórca i pierwszy komendant organizacji „Wolność” podległej Komendzie Głównej POW obejmującej oficerów Polaków w armii austriackiej. Organizował dezercje z armii. Obrońca Lwowa w 1918 r. Urodzony w 1892 r. we Lwowie.

1944 – oddział UPA dokonał masakry w Bryńcach Górnych, zginęło od 120 do 145 Polaków.

1948 – rozpoczęła się Operacja „Wiosna” – akcja masowych deportacji na Litwie. Wysiedlono głównie bogate i średniozamożne rodziny chłopskie (tzw. kułaków), w znacznej części polskiego i białoruskiego pochodzenia.

1997 – zmarł Stanisław Swianiewicz – polski ekonomista, prawnik, pisarz, sowietolog. Studiował m.in. w Wilnie, publikował, na łamach „Kuriera Wileńskiego”. Uczestnik wojny polsko – bolszewickiej.

W czasie II wojny światowej więziony w obozie w Kozielsku. 29 kwietnia 1940 r. został wraz innymi przetrzymywanymi wywieziony pociągiem więziennym z Kozielska do stacji koło Katynia, gdzie nieoczekiwanie wycofano go z dalszego transportu.

Przez mały otwór pod sufitem wagonu obserwował jak wyprowadzonych towarzyszy umieszczano w autobusach z oknami zasmarowanymi wapnem i wywożono dalej w nieznanym mu wówczas celu.

Po dotarciu na miejsce formowania Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR formowanych pod komendą gen. Władysława Andersa natychmiast złożył władzom polskim obszerną relację dotyczącą losów polskich oficerów. Urodzony w 1899 r.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 22 maja

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *