9 czerwca w Historii Kresów

9 czerwca 2013

Władysław IV Waza na portrecie autorstwa Petera Paula Rubensa

na portrecie autorstwa Petera Paula Rubensa

1595 – urodził się Władysław IV Waza – król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, inflancki, smoleński, siewierski, czernihowski. Wybrany carem Rosji.

Dodajmy, że Władysław IV – syn Zygmunta III Wazy – był także dziedzicznym królem Szwecji, Gotów i Wandalów. I chociaż carskiego tronu nie udało mu się objąć to niewątpliwie był to jeden z najwybitniejszych polskich władców, o wielkich zasługach dla Rzeczypospolitej, kochany i poważany przez szlachtę, władca światowego formatu.






Rosyjscy bojarowie – niezadowoleni z rządów cara Wasyla Szujskiego – ofiarowali Władysławowi carską koronę na początku 1610 roku, kiedy był on jeszcze tylko polskim królewiczem. Ta koronacja miała przypieczętować unię Rzeczypospolitej z Rosją.

W Moskwie zaczęto już nawet bić monety z wizerunkiem nowego cara. Wszystko pokrzyżował jego ojciec – Zygmunt III – zdecydowanie przeciwny przejściu syna na prawosławie, co Rosjanie stawiali jako warunek objęcia tronu.






Rozpoczęta w 1609 r. , w trakcie której Polacy zdobyli Moskwę i panowali w niej przez prawie dwa lata, trwała aż do roku 1918. Jeszcze dwukrotnie – w 1612 i 1617 roku – Władysław IV podejmował zbrojne wyprawy na Rosję i chociaż tronu carskiego nie zdobył to na mocy rozejmu w Dywilinie z 1618 r. zdobył dla Rzeczypospolitej Smoleńszczyznę, Czernihowszczyznę i Siewierszczyznę (Zobacz artykuł „Rozejm w Dywilinie – Polska największa w swojej historii”).

Na tym jednak zmagania Władysława IV z Rosją się nie skończyły. Jeszcze przed wygaśnięciem rozejmu w Dywilinie armia rosyjska uderzyła na wschodnie pogranicze Rzeczypospolitej w 1632 r. – rozpoczęła się tzw. . Rosjanie zajęli Połock, Orszę i oblegli .

I choć polska załoga broniła twierdzy długo i heroicznie to pewnie w końcu Smoleńsk by padł, gdyby król nie przybył z odsieczą i – co ważne – z doskonałym planem pokonania Rosjan, który opracował mimo, że był w tym czasie ciężko chory. Zdążył również skompletować i wyszkolić świetnie uzbrojoną armię złożoną z chłopów i mieszczan, na czele której jechała jednak budząca wśród wrogów postrach ciężka husaria.

Geniusz taktyczny króla pozwolił na błyskotliwe zwycięstwo. Smoleńsk został obroniony, a niedobitki rosyjskie wzięte do niewoli. (Przeczytaj o kapitulacji Rosjan pod Smoleńskiem). W 1634 r. Władysław IV zawarł z carem Michałem I Romanowem pod Wiaźmą, na mocy którego Rosja ostatecznie zrzekła się na rzecz Polski ziemi smoleńskiej, siewierskiej i czernihowskiej, a polski król zrezygnował w końcu z praw do carskiej korony.  Przeczytaj więcej o Obronie Smoleńska i o warunkach Pokoju w Polanowie.

Również na południowej flance Władysław IV zdołał skutecznie poskromić zapędy turecko-tatarskie. Kiedy po klęsce Polaków pod Cecorą w 1620 r. sytuacja wyglądała groźnie, królewicz – pod sztandarem z białym orłem z krzyżem na piersi – sam poprowadził armię, która pokonała wroga pod Chocimiem. Potem jeszcze raz – w 1633 r. – zdołał odeprzeć Turków, zmusić do uznania polskich granic i powstrzymania najazdów tatarskich.

Był to jednak nie tylko wielki wódz, ale i wspaniały mecenas kultury i sztuki. Na jego dworze dosłownie roiło się od zagranicznych artystów i malarzy. W Warszawie mamy dzięki niemu Kolumnę Zygmunta i murowaną zabudowę Krakowskiego Przedmieścia, a w Wilnie Kaplicę św. Kazimierza w katedrze.

Na jego rozkaz udekorowano komnaty Zamku Królewskiego obrazami sławiącymi zwycięstwa polskiego oręża. Doprowadził też do wystawienia pierwszego w Koronie, Wielkim Księstwie Litewskim i w ogóle – na północ od Alp – spektaklu operowego. władysławowska w Warszawie była pierwszą stale działającą sceną tego typu w Europie.

Wielki Polski Król zmarł w 1648 r. w Mereczu na Litwie.

1803 – w Nieświeżu urodził się Adolf – polski pisarz, podróżnik. Na Uniwersytecie Wileńskim był blisko kręgu filaretów, miłośnik Mickiewicza, propagował jego twórczość na Podolu. Publikował w periodykach wileńskich. Uczestnik Powstania Listopadowego, zesłany potem na Syberię. Wrócił chory na gruźlicę. Zmarł w swoim majątku Dziahylnia w 1857 r.

1863: personel Banku Polskiego na placu Bankowym w Warszawie przekazał powstańcom dowodzonym przez Aleksandra Waszkowskiego depozyty Kasy Głównej Królestwa w wysokości 3,6 miliona złotych, 500 tysięcy rubli i w postaci wielu listów zastawnych.

1867 – w Sidorowie na Podolu urodził się Władysław Stesłowicz – polski prawnik, polityk, minister poczt i telegrafów, poseł na Sejm. Ukończył Uniwersytet we Lwowie. Aresztowany przez zmarł w nieznanych okolicznościach na terenie ZSRR w 1940 r.

1881 – urodził się Iwan – białoruski działacz ruchu narodowego, inicjator białoruskiego ruchu narodowego, publicysta, archeolog, krajoznawca. Syn Jana Bolesława Łuckiewicza herbu – naczelnika w Powstaniu Styczniowym 1863 r., który walczył o Rzeczpospolitą Obojga Narodów.

W 1991 r. prochy Iwana Łuckiewicza przewieziono z Zakopanego, gdzie zmarł w 1919 r., na Litwę i pochowano na wileńskiej Rossie.

1885 – urodził się Felicjan Sławoj Składkowski – polski generał, polityk, minister spraw wewnętrznych, premier Polski, uczestnik wojny polsko – bolszewickiej. Zmarł w 1962 r.

1920 – ustąpił rząd Leopolda Skulskiego – gabinet utworzony 13 grudnia 1919 r. przez Józefa Piłsudskiego po ustąpieniu rządu Ignacego Jana Paderewskiego.

1926 – w Paryżu zmarł Władysław – polski księgarz, bibliotekarz, publicysta – najstarszy syn Adama Mickiewicza, urodzony w 1838 r.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 9 czerwca

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *