7 marca w Historii Kresów

7 marca 2014

Pułkownik Leopold Lis-Kula

1919 – w Bitwie pod Torczynem z Ukraińcami zginął Leopold Lis-Kula – polski pułkownik Legionów, harcerz, jeden z najbardziej utalentowanych polskich oficerów.

Urodził się w 1896 r. Należał do starego rodu rycerskiego Kulów, a po matce był potomkiem sławnego pisarza i podróżnika Michała Czaykowskiego. Już w okresie nauki w gimnazjum w Rzeszowie założył w 1911 r. z kolegami tajne polskie stowarzyszenie, a potem organizację wojskową. Działał też w skautingu i Związku Strzeleckim.






W Legionach Polskich jako 18-letni chłopak wyróżnił się już w pierwszych walkach pod Kielcami, dowodząc kompanią w walkach pod Krzywopłotami i Łowczówkiem, a potem w kolejnych bojach – pod Jastkowem, Kamionką, Kostiuchnówką, Kamienną i Kuklą.

W 1918 r. zaczął tworzenie polskich oddziałów za frontem wschodnim. Mając 22 lata został pierwszym Komendantem Placu POW w Kijowie, organizował walki dywersyjne. Już w tym czasie w polskim wojsku opowiadano legendy o jego odwadze i braterskim stosunku do żołnierzy. Był ulubieńcem Józefa Piłsudskiego. Powierzano mu najtrudniejsze odcinki walk na Ukrainie. Na przełomie lat 1918-19 walczył w odsieczy Lwowa przeciwko Ukraińcom. W czasie zdobywania Torczyna został ciężko ranny i wkrótce zmarł z upływu krwi.






Pośmiertnie awansowany z majora na podpułkownika, a potem pułkownika. Odznaczony Krzyżem Orderu Virtuti Militari i Krzyżem Niepodległości z Mieczami. W okresie międzywojennym Leopold Lis-Kula był wzorem dla patriotycznej młodzieży, na jego cześć nazywano ulice, układano o nim pieśni. Jego imię nadano pociągowi pancernemu, a potem m.in. kolonii w gminie Torczyn i 23 Pułkowi Piechoty we Włodzimierzu Wołyńskim.

1573 – Iwan (Federow) założył we Lwowie pierwszą drukarnię w Monasterze św. Onufrego. W 1574 r. ukazało się tu wydanie księgi liturgicznej „Apostoł” i „Bukwar” – pierwszy wschodniosłowiański elementarz.

1759 – urodził się Tomasz – polski polityk, generał, chorąży wielki litewski. Był zwolennikiem reform i aktywnym posłem Sejmu Czteroletniego, należał do Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej. Brał udział w wojnie polsko-rosyjskiej 1792 r. Podczas Insurekcji Kościuszkowskiej wyłożył środki na walkę zbrojną, organizował ją i dowodził powstańcami na Żmudzi i w Kurlandii. Był też radcą i pełnomocnikiem Rady Najwyższej Narodowej. Po klęsce w Bitwie pod Maciejowicami i schwytaniu przez Rosjan Tadeusza Kościuszki został Naczelnikiem Insurekcji. Zmarł w 1816 r.

1909 – urodził się Ryszard Siwiec – polski żołnierz Armii Krajowej, filozof. Ukończył Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. Po wojnie pracował jako księgowy w Przemyślu. 12 września 1968 r. dokonał samospalenia w czasie obchodów dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie w proteście przeciwko agresji na Czechosłowację.

1919 – zmarła Maria Dulębianka – polska malarka, działaczka społeczna, sufrażystka, literatka, publicystka i emancypantka.

Mieszkała we Lwowie, gdzie publikowała w „Sterze” i „Kurierze Lwowskim”. Redagowała dodatek do „Kuriera” – „Głos Kobiet”. W czasie w obrony Lwowa w 1918 r. wraz z profesorem Antonim Cieszyńskim organizowała polską służbę sanitarną. Wyruszyła do Stanisławowa, Kołomyi, Czortkowa, Mikuliniec, Tarnopola i Złoczowa pomagając internowanym żołnierzom. W czasie tej misji zaraziła się od nich tyfusem i zmarła. Pogrzeb Dulębianki był jedną z największych manifestacji żałobnych we Lwowie. Wzięło w nim udział wielu Polaków i Ukraińców. Pochowana na Cmentarzu Obrońców Lwowa. Urodzona w 1861 r. we Lwowie.

1930 – w Trembowli urodził się Jerzy Wyrozumski – polski historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

1944 – zginął Emanuel Ringelblum – polski i żydowski historyk, polityk, założyciel Oneg Szabat – organizacji tworzącej podziemne archiwum Getta Warszawskiego. Dokumenty te są jednymi z najcenniejszych źródeł wiedzy na temat funkcjonowania tego getta i eksterminacji Żydów podczas II wojny światowej. Uczestnik Powstania w Getcie. Rozstrzelany przez Niemców w Warszawie. Urodzony w 1900 r. w Buczaczu.

1945 aresztowało generała Augusta Emila Fieldorfa „Nila”.

1949 – w więzieniu na Mokotowie został rozstrzelany Hieronim – cichociemny, legendarny dowódca oddziałów partyzanckich AK, Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj oraz organizacji , ps. „Zapora”. Urodzony w 1918 r. Prawdopodobnie brał także udział w obronie Lwowa w 1939 r.

1969 – zmarła Anna – polska pisarka blisko związana swoją twórczością ze Lwowem. Urodziła się w 1903 r. we Lwowie. Ukończyła lwowski Uniwersytet Jana Kazimierza. Po wojnie mieszkała w Warszawie.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 7 marca

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *