18 sierpnia w Historii Kresów

18 sierpnia 2013

Generał Władysław Anders

Generał Władysław (1892-1970)

1941 – gen. Władysław Anders objął dowództwo Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR nazywanych Armią Andersa. Dzięki niej z sowieckich łagrów uratowano 115 tys. polskich obywateli.

Przypomnijmy, że utworzenie armii polskiej w ZSRR stało się możliwe po zawarciu przez polskie władze na uchodźstwie z sowietami tzw. układu Sikorski – Majski oraz późniejszej umowy wojskowej i amnestii, na mocy której sowieci zaczęli wypuszczać Polaków z więzień i łagrów. Sam Władysław Anders jeszcze na tydzień przed objęciem dowództwa przebywał w sowieckim więzieniu na Łubiance.






Nowa polska armia tworzona w rejonie Buzułuku była podporządkowana emigracyjnemu Rządowi RP. W pierwszym okresie składała się z formowanej w Tatiszczewie 5 Wileńskiej Dywizji Piechoty pod dowództwem gen. Mieczysława Boruty-Spiechowicza i formowanej w 6 Lwowskiej Dywizji Piechoty dowodzonej przez gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza. Szefem sztabu armii został płk Leopold . Wkrótce zaczęły powstawać kolejne dywizje, a przy armii masowo gromadzili się także polscy cywile uratowani z sowieckich łagrów.

Zgoda na powstanie polskiej armii była przejściowym ustępstwem Stalina wymuszonym katastrofalną sytuację militarną ZSRR latem 1941 r. Wkrótce strona sowiecka zaczęła wycofywać się z tych uzgodnień i blokować rekrutację do polskiej armii. W okresie ofensywy niemieckiej na Kaukaz i bitwy o generał Anders uzyskał zgodę Stalina na ewakuację oddziałów do Iranu. ZSRR opuściło łącznie 41 tysięcy wojskowych i 74 tysiące cywili – obywateli polskich – bez względu na narodowość (Polaków, Żydów, Ukraińców i Białorusinów). Był to największy w całym okresie stalinizmu exodus byłych więźniów sowieckich łagrów.






Po rekonstrukcji i rekonwalescencji żołnierzy została przeniesiona do Iraku, a następnie – po przejściu do Palestyny – walczyła jako II , m.in. pod Monte Cassino.

Przypomnijmy, że Władysław Anders rozpoczynał swoją karierę wojskową w armii carskiej, a także studiował na Politechnice w Rydze. W czasie I wojny brał udział w formowaniu I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbora – Muśnickiego. W 1919 r. był szefem sztabu w Powstaniu Wielkopolskim, w wojnie polsko-bolszewickiej dowodził 15 Pułkiem Ułanów Poznańskich i był ranny podczas walk nad Berezyną. W latach 1928–1939 był dowódcą Kresowej, a następnie Nowogródzkiej Brygady Kawalerii oraz Garnizonu .

W Kampanii Wrześniowej dowodził Nowogródzką Brygadą Kawalerii w bitwie pod Mławą. W czasie próby przedarcia się na Węgry został postrzelony przez Ukraińców w okolicach Sambora i dostał się do niewoli sowieckiej, w której przebywał najpierw w więzieniu Brygidki we Lwowie, a potem trafił na Łubiankę.

1655 – Potop szwedzki: Janusz i Bogusław Radziwiłłowie poddali królowi szwedzkiemu Karolowi X Gustawowi.

1672: rozpoczęło się oblężenie Kamieńca Podolskiego.

1856 – urodził się Jan Gall – polski , dyrygent. Mieszkał we Lwowie. Zmarł w 1912 r. Pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim.

1881 – Henryk poślubił Marię Szetkiewiczównę.

1882 – urodził się Stanisław – polski filolog, polityk związany z ruchem narodowym, wicepremier, minister informacji i dokumentacji, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Członek ZET-u, poseł do Sejmu Krajowego we Lwowie. Autor artykułu będącego początkiem kampanii przeciwko prezydentowi Narutowiczowi. Po zabójstwie prezydenta opublikował tekst „Ciszej nad tą trumną”, a swoje wcześniejsze działanie przeciwko zabitemu prezydentowi uznał za najcięższy błąd swojego życia. Zmarł w 1955 r. Przeczytaj więcej o zamachu na prezydenta Narutowicza.

1900 – urodziła się Julia Rapiej – błogosławiona, polska zakonnica, nazaretanka, męczennica z Nowogródka, zamordowana przez Niemców w 1943 r.

1921 – w Borysławiu urodził się Zdzisław Żygulski – polski historyk, teoretyk sztuki. W 1989 r. w magazynie Muzeum Historycznego we Lwowie odnalazł obraz „” autorstwa Tadeusza Popiela i Zygmunta Rozwadowskiego.

1932 – zmarła Michalina Mościcka, z domu – polska działaczka społeczna, żona prezydenta Ignacego Mościckiego. Radna Lwowa. Urodzona w 1871 r.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 18 sierpnia

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *