16 stycznia w Historii Kresów

16 stycznia 2014

Romuald . Fot: Wikipedia

1826 – w Szostakowie na Grodzieńszczyźnie urodził się Romuald Traugutt – polski generał, dyktator Powstania Styczniowego, symbol walki Polaków o niepodległość, stracony przez Rosjan na stokach warszawskiej Cytadeli.

Wielki wpływ na jego wychowanie miała babka – Justyna Błocka, która od najmłodszych lat wpajała mu wartości patriotyczne. Ukończył Gimnazjum w Świsłoczy. Karierę wojskową rozpoczynał w armii carskiej. Ożeniony z Antoniną Kościuszkówną, bliską krewną Tadeusza Kościuszki.






Do czasu ogłoszenia Powstania Styczniowego na Litwie w marcu 1863 r. Traugutt nie zamierzał brać udziału w życiu politycznym i przez długi czas odmawiał przystąpienia do walki. Sąsiedzi z Ostrowia namówili go jednak do objęcia komendy nad lokalnymi oddziałami w kwietniu tego roku. Dowodząc oddziałem kobryńskim urządził 17 maja udaną zasadzkę na oddział rosyjski pod Horkami i stoczył szereg kolejnych potyczek. Ostatnia z nich – 13 lipca pod Kołodnem – zakończyła się porażką. W lipcu 1863 r. przebywał w majątku Elizy Orzeszkowej pod Kobryniem. Później postanowił udać się do Warszawy.

Jego dalsze bohaterskie i tragiczne losy są obszernie opisane. Na koniec zacytujemy więc jedynie jego odpowiedź na pytanie o sens walki powstańczej: „Ja nie wiem, czy jest sens. Wiem tylko, że jest mus.”






1593 – król zwołał pospolite ruszenie szlachty ze wschodnich województw w celu zdławienia kozackiego powstania hetmana Krzysztofa Kosińskiego.

1791 – urodził się Henryk – polski generał, uczestnik wyprawy Napoleona na Moskwę i Powstania Listopadowego, w którym wyróżnił się zwłaszcza w wyprawie na Litwę. W powstaniu węgierskim 1849 r. dowodził węgierską Armią Północną. Zmarł w 1864 r. w Paryżu.

1853 – w Stanisławowie urodził się – polski pisarz, znakomity humorysta i satyryk. Uczył się najpierw u Bazylianów w Buczaczu, a następnie na Uniwersytecie Lwowskim. Największy rozgłos przyniosły mu publikowane od 1868 r. „Kroniki lwowskie”. Zmarł 1886 r. Pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

1853 – urodził się Antoni Danysz – polski historyk kultury. Pracował m.in. w Katedrze Pedagogiki Uniwersytetu Lwowskiego. Był też nauczycielem języków klasycznych i języka polskiego w III oraz dyrektorem VI . Zmarł w 1925 r.

1913 – urodził się Mirosław – polski pisarz, dyplomata. Ukończył prawo i Studium Dyplomatyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. W czasie okupacji mieszkał z rodziną we Lwowie. Działał w Armii Krajowej – pisał biuletyny informacyjne, działał w podziemnym życiu kulturalnym. Był karmicielem, a później preparatorem wszy w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami prof. Rudolfa Weigla. Jako poeta debiutował na łamach lwowskich „Sygnałów”. Zmarł w 1995 r.

1919 – w wyniku odniesionych ran zmarł Antoś –  urodzony w 1905 r. we Lwowie polski uczeń, jeden z Orląt Lwowskich, uczestnik walk z Ukraińcami w obronie Lwowa w 1918 r., najmłodszy kawaler Orderu – nadał mu go osobiście Józef . Walczył w oddziale tzw. Straceńców. Został ciężko ranny broniąc „Reduty Śmierci” („Góry Stracenia”) na Persenkówce. Zmarł w szpitalu na Politechnice Lwowskiej. Pochowany w katakumbach na Cmentarzu Obrońców Lwowa.

1941 – została założona Litewska Akademia Nauk.

1947 – zmarł Henryk Gąsiorowski – polski fotografik i krajoznawca, major piechoty Wojska Polskiego. Ukończył gimnazjum w Kołomyi i studia na Uniwersytecie Lwowskim. Pracował jako nauczyciel gimnazjalny w Kołomyi, gdzie był działaczem „Sokoła”, Towarzystwa Szkoły Ludowej i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. Zajmował się organizacją Muzeum Pokuckiego i kolekcjonował huculską sztukę ludową. Urodzony w 1878 r. w Zaleszczykach na Podolu.

2003 – zmarł Henryk Czyż – polski kompozytor, dyrygent, pedagog, popularyzator muzyki i pisarz.  Urodzony w 1923 r. późne dzieciństwo i młodość spędził w Wilnie. Uczył się w wileńskim Gimnazjum Ojców Jezuitów. Od 1937 r. w szkole tej prowadził zespół muzyczny „Pocket Jazz”, w którym grał na saksofonie. W początkach okupacji zespół ten występował w znanej wileńskiej restauracji „Biały Strahl”. Żołnierz Armii Krajowej. Za udział w Akcji „Burza” został aresztowany przez sowietów i wywieziony do łagru w Kałudze. Po wojnie rozwijał karierę muzyczną w Polsce.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 16 stycznia

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *