12 września w Historii Kresów

12 września 2013

Generał Zygmunt Podhorski na obrazie autorstwa Zdzisława Walczaka

1960 – w Londynie zmarł gen. Zygmunt – wybitny dowódca Września 1939 r., walk z Ukraińcami i bolszewikami, inicjator polskiego osadnictwa na Kresach, skąd pochodził.

Urodził się w 1891 r. w majątku Popudnia na Kijowszczyźnie w rodzinie kniaziów rosyjskich osiadłej w Polsce w XVI w. Służył w rosyjskim 9 Pułku Bugskich Ułanów w Białej Cerkwi, z którym walczył w czasie I wojny swiatowej, wyróżniając się w szarży pod Krzywoluką. Sławę przyniosła mu legendarna szarża 1 Pułku Ułanów pod Krechowcami, w której uczestniczył. Od września 1917 r. Pułk ten wszedł w skład I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego.






W dniu odzyskania przez Polskę niepodległości 11 listopada 1918 r. to właśnie szwadron pod dowództwem Podhorskiego zajął niemieckie koszary w Warszawie. Potem Podhorski wraz z 1 Pułkiem walczył z Ukraińcami pod Przemyślem w ramach odsieczy Lwowa. Następnie walczył w wojnie polsko – bolszewickiej, m.in. na czele 203 Ochotniczego Pułku Ułanów pod Ciechanowem. 9 września 1920 r. objął dowództwo 1 Pułku Ułanów Krechowieckich – był inicjatorem jego odtworzenia. Pułkiem tym dowodził do 1927 r.

W okresie międzywojennym Podhorski był jednym z inicjatorów polskiego osadnictwa wojskowego na Kresach Wschodnich. Dowodził XIII Brygadą Kawalerii w Płocku, a potem Suwalską Brygadą Kawalerii, z którą w czasie Kampanii Wrześniowej toczył ciężkie boje pod Zambrowem. Ze swoimi żołnierzami przebił się do Puszczy Białowieskiej, gdzie stworzył Dywizję Kawalerii „Zaza”, z którą dołączył do Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. Franciszka Kleeberga i walczył w ostatnim boju Kampanii Wrześniowej pod Kockiem. Tam dostał się do niewoli niemieckiej. W niemieckim oflagu kierował konspiracją obozową.






Po wyzwoleniu w 1945 r. znalazł się w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Po demobilizacji zamieszkał w Londynie, aktywnie uczestnicząc w emigracyjnej działalności politycznej. Był m.in. przewodniczącym Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i publikował w prasie emigracyjnej. Odznaczony Orderem , Orderem Odrodzenia Polski, Krzyżem Niepodległości, kilkakrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami i francuską Legią Honorową.

1823 – w Beremianach koło Jazłowca urodził się Kornel – polski poeta, publicysta społeczny, nazywany „ostatnim wielkim poetą romantyzmu”. Wychowywał się pod Lwowem. Uczył się w Buczaczu u Bazylianów, później we Lwowie. Magistrat we Lwowie w listopadzie 1858 r. nadał poecie w dzierżawę majątek Zubrza wraz z Sichowem i Pasiekami Miejskimi.

Pod koniec życia mieszkał w Tomaszowcach na Podolu, a następnie w Pawłowie. Zmarł w 1897 r. 8 grudnia 1901 r. przy ulicy Akademickiej we Lwowie stanął Kornela Ujejskiego autorstwa Antoniego Popiela. Po wkroczeniu do miasta Armii Czerwonej został zdjęty i przeniesiony ostatecznie do Szczecina. W lwowskim kościele oo. Bernardynów znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona pisarzowi.

1831: nierozstrzygnięta .

1884 – we Lwowie urodził się Henryk Cudnowski – polski aktor, reżyser teatralny. Zmarł w 1963 r.

1939 – na konferencji aliantów w Abbeville we Francji zadecydowano o nieudzielaniu Polsce pomocy w walce z Niemcami.

1942 – z rozkazu Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych generała Władysława Sikorskiego utworzono Armię Polską na Wschodzie. Przeczytaj też artykuł o Armii Andersa i o układzie Sikorski-Majski.

2009 – w Warszawie zmarł Tadeusz Somogi – pochodzący z Krystynopola (Czerwonogrodu) na Podolu aktor teatralny i filmowy. Grał w ponad 100 filmach.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 12 września

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *