12 czerwca w Historii Kresów

12 czerwca 2013

Zdobycie Smoleńska przez Polaków. Obraz B.Czorikowa

Zdobycie Smoleńska przez Polaków. Obraz B.Czorikowa

1611 – w nocy z 12 na 13 czerwca polska armia ruszyła do ostatecznego szturmu na oblegany od 20 miesięcy potężny , zdobywając go następnego dnia po krwawej walce.

W tamtych czasach Smoleńsk uchodził za twierdzę nie do zdobycia – jego grube na 6 metrów, wysokie nawet na 19 metrów i ciągnące się na 6,5 kilometra mury najeżone były 38 potężnymi basztami i dodatkowo chronione fortyfikacjami ziemnymi. Broniący Smoleńska Rosjanie zdążyli uprzednio spalić przedmieścia, by nie dawały osłony nadciągającym wojskom Rzeczypospolitej. Rosyjska załoga pod dowództwem Michała Szeina liczyła 20 tys. żołnierzy i mieszczan, a wspomagało ją 500 Szwedów. Miasto miało 40 tys. mieszkańców.






Oblężenie rozpoczęło się 29 września 1609 r., gdy pod miasto podeszły wojska litewskie Lwa Sapiehy. Wkrótce przybyli także hetman Stanisław i król . W porównaniu z Rosjanami nasze siły były początkowo skromne – 8,4 tys. jazdy,  4,5 tys. piechoty i 30 armat. Wkrótce dołączyło do nich 5 tys. Kozaków zaporoskich i kolejne 4,2 tys. żołnierzy polskich i litewskich.

Pierwszy szturm w dniu 4 października zakończył się zupełną klapą. Rosjanie odparli również trzy kolejne ataki w dniach 5-8 października. W tej sytuacji Żółkiewski postanowił rozpocząć prace oblężnicze i podkopy oraz ostrzeliwanie miasta z dział, choć grubym murom zupełnie to nie szkodziło. Od czasu do czasu Rosjanie próbowali robić wypady, które były jednak sprawnie odpierane przez Polaków.






Wkrótce w mieście zaczęło brakować wody i opału, zaczęły się szerzyć choroby, głównie szkorbut. Polacy i Litwini byli w niewiele lepszej sytuacji – fatalna jesienna pogoda i choroby obniżały morale. W lipcu 1610 r. do oblegających dołączyło kolejne 15 tys. Kozaków. Zniecierpliwiony Jan , który w międzyczasie przejął dowództwo z rąk Żółkiewskiego, podjął 21 sierpnia ponowną próbę szturmu. Zakończyła się ona kolejną klęską i dużymi stratami.

W drugiej połowie 1610 r. polskie wojska sprowadziły pod Smoleńsk ciężkie działa burzące. Ich salwy częściowo uszkodziły mury, ale liczne polskie podkopy i zasadzki nadal nie przynosiły skutku. W tym czasie zmarł Jan Potocki, a dowodzenie siłami oblężniczymi przejął Jakub Potocki. Zapasy twierdzy były już doszczętnie wyczerpane – oprócz żywności Rosjanom zaczęło brakować amunicji. Z garnizonu przy życiu pozostało tylko kilkuset żołnierzy i mieszczan.

2 czerwca 1611 r. Polacy przeprowadzili szturm z zaskoczenia. Pod osłoną nocy piechota podeszła pod mury i ustawiła drabiny, zaś z drugiej strony zrobiono wyłomy w słabych częściach murów wskazanych przez jednego z mieszczan. Niestety, także ten atak obrońcy odparli.

W końcu w nocy z 12 na 13 czerwca wojska polsko-litewskie ruszyły do ostatecznego szturmu. Bartłomiej Nowodworski włożył minę w kanał odprowadzający z twierdzy nieczystości – eksplozja zniszczyła znaczną część murów. Podłożono również miny pod kilka innych baszt. Smoleńsk ogarnął pożar. Szturmujący wpadli na ulice miasta. Rosjanie skapitulowali. Najdłużej broniła się położona przy Dnieprze 31-metrowa Baszta Frołowska. Jej załoga poddała się dopiero wieczorem 13 czerwca.

Po 20 miesiącach i 11 dniach oblężenia utracony przed 97 laty (w 1514 roku) Smoleńsk wrócił do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Przeczytaj także artykuły o innych wielkich wydarzeniach tej wojny: o Bitwie pod Kłuszynemzajęciu Kremla przez Polaków, Hołdzie Ruskim. Polecamy też artykuł „Pokonaliśmy Rosję, zajęliśmy Kreml”.

1786 – w Kocku urodził się Aleksander Graybner – polski polityk, prezydent Warszawy. Był synem kapitana artylerii konnej i szambelana króla Stanisława Augusta Poniatowskiego – Jana Henryka Graybnera. Studiował fizykę, matematykę wyższą i stosowaną na Uniwersytecie Wileńskim. Zmarł w 1847 r.

1835 – we Lwowie odbyła się premiera komedii „Dożywocie” Aleksandra Fredry.

Józef Brandt - "Z Dzikich Pól"

Józef – „Z Dzikich Pól”

1915 – zmarł Józef Brandt – wybitny polski malarz-batalista. Autor wielu arcydzieł o tematyce kresowej i patriotycznej, m.in. , Jarmark na Podolu, Bogurodzica. Konie, , , potyczki na stepie i chwała polskiego oręża – to był malarski żywioł Józefa Brandta, w którym nie dorównał mu nikt. Realizm, wspaniała kolorystyka i mistrzowskie oddanie ruchu przez artystę wywarły wielki wpływ na całe pokolenia polskich malarzy, ale także na literaturę, w tym na „Trylogię” Henryka Sienkiewicza.

Józefa Brandta uważano za przywódcę tzw. monachijskiej szkoły malarstwa polskiego, z którą byli związani m.in. Aleksander Gierymski, Alfred Wierusz-Kowalski, Tadeusz , Wojciech czy Leon Wyczółkowski.

1918 – zmarł Bolesław – polski aktor urodzony w 1837 r. na zesłaniu w Tiemnoleskoje na Kaukazie. Syn Hipolita Leszczyńskiego – majora wojsk polskich.

1927 – w Hołoskowie urodził się Jerzy Szpunar – polski aktor.

1941 – Niemcy rozstrzelali w Palmirach w Puszczy Kampinoskiej Witolda Hulewicza – polskiego pisarza, tłumacza. W 1925 r. w klasztorze pobazyliańskim w Wilnie odkrył pomieszczenie, w którym władze carskie więziły filomatów, w tym młodego Mickiewicza – tzw. Celę Konrada. zaczął urządzać tam „Literackie Środy”. Był też współzałożycielem (z Czesławem Jankowskim i Władysławem Zahorskim) i sekretarzem wileńskiego Związku Zawodowego Literatów Polskich. Od 1927 r. był kierownikiem programowym Rozgłośni Wileńskiej Polskiego Radia (piątej uruchomionej w Polsce). Po ostrym konflikcie ze Stanisławem Catem-Mackiewiczem przeniósł się do Warszawy. Urodzony w 1895 r.

1941 – Niemcy rozstrzelali w Palmirach w Puszczy Kampinoskiej Stanisława Piaseckiego – polskiego pisarza. Urodzony w 1900 r. we Lwowie. Brał udział w walkach o w latach 1918-1919 oraz w wojnie polsko – bolszewickiej. Studiował architekturę na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie oraz prawo na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Członek Młodzieży Wszechpolskiej. W 1935 r. roku założył własny tygodnik literacko – artystyczny „Prosto z Mostu” prezentujący polską myśl nacjonalistyczną i zawierający także teksty antysemickie. Zobacz artykuł o Stanisławie Piaseckim.

1942 – w Wysokim Litewskim (ob. Białoruś) urodził się Jarosław – polski malarz, poeta, współzałożyciel Wydawnictwa Przedświt. Zmarł w 2010 r.

1943 – Niemcy rozstrzelali ostatnich 1,4 tys. Żydów z getta w Brzeżanach w Województwie Tarnopolskim.

1965 – zmarł Tymon – polski malarz, grafik, pedagog. Przedstawiciel formistów w grupie Rytm. Od 1926 r. mieszkał w Wilnie, pracował jako nauczyciel w Szkole Rzemiosł Artystycznych. Od 1937 r. był docentem malarstwa monumentalnego na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Od 1940 r. był prezesem Związku Plastyków Wileńskich, a następnie profesorem Akademii Sztuki w sowieckiej Litwie. Urodzony w 1882 r. we Lwowie.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 12 czerwca

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:
Tagi:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *